Begrippenlijst ABC
- A
A
- Advocaat-Generaal
Vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie bij het gerechtshof (officier van justitie is de vertegenwoordiger van het OM bij de rechtbank).
- Advocaat-Stagiaire
Een beëdigde advocaat die werkt bij een advocatenkantoor en tegelijkertijd bezig is met zijn of haar driejarige opleiding tot advocaat. De advocaat-stagiaire mag alles doen wat een gewone advocaat ook mag doen, maar wel onder begeleiding van een ervaren advocaat, de zogeheten patroon.
- Algemene Raad
- Bestuur van de Nederlandse Orde van Advocaten
- Appèl
Hoger beroep (als aan een hogere rechter opnieuw een oordeel wordt gevraagd in een rechtszaak).
- Arbiter
Degene die de beslissing neemt in een arbitragezaak. Het hoeft hier niet om een rechter te gaan. Het kan ook een andere jurist of (ervarings)deskundige betreffen die de betrokken partijen hebben gekozen.
- Arbitrage
Oplossing van een geschil buiten de rechter om met één of meer door de partijen zelf gekozen particuliere scheidsrechters (arbiters) die een bindende uitspraak doen.
- Arrest
Uitspraak van een gerechtshof of de Hoge Raad.
- Arrondissement
Nederland is verdeeld in negentien regio’s (arrondissementen) met elk een eigen rechtbank en een eigen lokale Orde van Advocaten.
- B
B
- Balie
Aanduiding voor de hele advocatuur.
- Bemiddeling
Alternatieve manier om tot een oplossing van een geschil te komen met een onafhankelijk deskundige bemiddelaar.
- Beroepsgeheim
De plicht om te zwijgen over alle informatie die advocaten van hun cliënten hebben gehoord uit hoofde van hun rol als advocaat.
- Bestuursrecht
Beschrijving van de regels waaraan de overheid zich moet houden bij het nemen van besluiten, bijvoorbeeld over uitkeringen, belastingen, vergunningen, snelwegen en vervuilde grond.
- Beëdiging
Bij beëdiging wordt een advocaat ingeschreven op het tableau van de plaatselijke rechtbank en mag hij officieel als advocaat aan het werk.
- Burgerlijk recht
Recht over geschillen tussen burgers onderling, tussen burgers en bedrijven of tussen bedrijven (ook civiel recht of privaat recht).
- C
C
- Cassatie
In beroep gaan bij de Hoge Raad tegen een beslissing van een lagere rechter.
- Civiel effect
Om toegang te krijgen tot de juridische toga beroepen - zoals de advocatuur en de rechterlijke macht - is er een aantal voorwaarden aan de universitaire rechtenopleiding verbonden. Wanneer je aan deze voorwaarden hebt voldaan komt de 'aantekening Civiel Effect' op je diploma.
- College van Afgevaardigden
- Inspraakorgaan van de Nederlandse Orde van Advocaten. Hierin zitten ongeveer 100 advocaten die in hun arrondissement als afgevaardigde zijn gekozen.
- College van Procureurs-Generaal
College dat aan het hoofd staat van het Openbaar Ministerie en het landelijk opsporings- en vervolgingsbeleid van het OM bepaalt.
- Curator
Iemand die bij een faillissement het vermogen te gelde maakt en verdeelt onder de schuldeisers.
- D
D
- Dagvaarding
Oproep om voor de rechter te verschijnen.
- Deken
Voorzitter van de plaatselijke Orde van Advocaten die ook toezichthouder is op de advocaten in zijn arrondissement. (De algemeen deken is de voorzitter van de Nederlandse Orde van Advocaten).
- Derdengelden
Geld van cliënten dat tijdelijk door advocaten wordt beheerd.
- E
E
- Eis
Straf die de verdachte volgens de officier van justitie moet krijgen.
- F
F
- G
G
- Gedaagde
Degene tegen wie een eis of een vordering is gericht in een civiele procedure.
- Gedragsrecht
Het recht dat bepaalt dat een advocaat zich aan (ethische) gedragsregels moet houden en typisch advocatuurlijke vaardigheden moet beheersen.
- Geheimhoudergesprek
Een gesprek tussen een advocaat en zijn cliënt dat onder het beroepsgeheim valt en dus vertrouwelijk moet blijven.
- Gerechtshof
De plaats waar een zaak in hoger beroep wordt behandeld. Nederland kent vijf gerechtshoven.
- Griffier
Persoon die verslag schrijft van de zitting en de rechter helpt bij het schrijven van de uitspraak.
- Griffierecht
Bedrag dat aan een rechtbank, gerechtshof of Hoge Raad moet worden betaald bij een civiele of bestuursrechtelijke zaak.
- Grondwet
In de grondwet staan de grondrechten en plichten van burgers.
- H
H
- Hof van Discipline
Tuchtrechter waar in beroep wordt bepaald of een bepaalde sanctie aan een advocaat wordt opgelegd.
- Hoge Raad
Hoogste rechtscollege.
- Hoger beroep
Opnieuw behandelen van een zaak door een hogere rechter.
- I
I
- Intervisie
Een vorm van leren waarbij gebruik wordt gemaakt van de professionaliteit van mensen die in hetzelfde vakgebied werken.
- Inverzekeringstelling
Het vasthouden van een verdachte als dat volgens de officier van justitie nodig is voor onderzoek. Dit duurt maximaal 3 dagen met een verlenging van maximaal 3 dagen.
- J
J
- K
K
- Kantonrechter
Dit is een rechter die zaken over strafrecht, arbeidsrecht, huurrecht en civiele zaken met geldvorderingen onder de 5000 euro behandelt.
- Kort geding
Versnelde procedure voor zaken waarin de eiser snel een beslissing van de rechtbank wil krijgen.
- L
L
- M
M
- Mediation
Alternatieve methode om buiten de rechter om tot een oplossing bij een geschil te komen waarin beide partijen zich kunnen vinden.
- N
N
- Niet-ontvankelijk
Een rechter kan een zaak niet vatbaar voor berechting verklaren bijvoorbeeld omdat een zaak te lang heeft gelegen.
- No cure no pay
Hiermee wordt bedoeld dat een dienstverlener slechts wordt betaald als hij de dienst tot een goed einde heeft gebracht.
- Nummerherkenning
- Systeem om het afluisteren van geheimhoudergesprekken tegen te gaan. Alle advocaten geven hun zakelijke telefoonnummers door zodat eventuele taps direct worden geblokkeerd als de nummers bij het afluisteren van een derde worden herkend.
- O
O
- Officier van justitie
Vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie in de rechtszaal.
- Openbaar Ministerie
De instantie die in Nederland bepaalt welke verdachten worden vervolgd en voor de strafrechter komen.
- P
P
- Parket
Het kantoor van het Openbaar Ministerie in de hoofdplaats van een rechtbank (arrondissementsparket) of van een gerechtshof (ressortsparket).
- Patroon
Een advocaat die minimaal zeven jaar staat ingeschreven als advocaat en de begeleiding van een advocaat-stagiaire op zich neemt.
- Piketdienst
Regeling dat elke verdachte die in bewaring wordt gesteld op het politiebureau automatisch wordt bezocht door een advocaat om zijn rechten te bespreken.
- Pleidooi
Betoog van de advocaat waarin hij voor de rechter uiteen zet hoe de rechter zou moeten oordelen.
- Politierechter
Rechter van de rechtbank in strafzaken die minder ernstige zaken behandelt.
- President
Voorzitter van de rechtbank.
- Pro deo
Advocaten die cliënten kosteloos of tegen zeer geringe vergoeding bijstaan.
- Proces-verbaal
Schriftelijk verslag van politieagenten met feiten die ze hebben waargenomen en de verklaring die ze hebben opgetekend van de verdachte of getuige.
- Proceskostenveroordeling
Bedrag dat de verliezende partij aan de winnende partij moet betalen als compensatie voor de kosten die zijn gemaakt voor de advocaat en griffierechten.
- Procesrecht
Het recht dat een proces voor de rechter regelt.
- Processtukken
Schriftelijke dossiers die betrekking hebben op de rechtszaak.
- Procureur
Advocaat die optreedt voor de rechtbank.
- Q
Q
- R
R
- Raad van Discipline
Tuchtrechter in eerste instantie voor de advocatuur. Er zijn 5 Raden van Discipline in Nederland.
- Raad van State
Hoogste adviescollege van de staat dat adviseert over alle wetsvoorstellen.
- Raad van Toezicht
- Nederland telt 19 arrondissementen met 19 lokale Orden van Advocaten. Deze worden elk bestuurd door een Raad van Toezicht, met de lokale deken als voorzitter.
- Raad voor rechtsbijstand
Organisatie die beslist of iemand in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand.
- Raadsheer
Een rechter bij een hogere rechtbank (het gerechtshof of de Hoge Raad).
- Raadsman
Advocaat.
- Raio
Rechterlijk ambtenaar in opleiding. Hiermee word je opgeleid tot rechter of officier van justitie.
- Rechtbank
De plek waar zaken in eerste instantie worden behandeld over kwesties waarover burgers onenigheid hebben en waarvan ze willen weten waar ze recht op hebben. Het gaat dan bijvoorbeeld om echtscheidingen of misdrijven.
- Rechterlijke macht
Ook wel rechtsprekende macht genoemd. Rechters (zittende magistratuur) en officieren van justitie (staande magistratuur). De andere twee machten zijn wetgevende en uitvoerende macht.
- Reclassering
Instelling die veroordeelden helpt opnieuw in de maatschappij te treden.
- Ressort
Rechtsgebied. Nederland is verdeeld in 5 ressorten, met elk een eigen gerechtshof, die weer zijn onderverdeeld in 19 arrondissementen.
- Rol
Een lijst van zaken die op de zitting worden behandeld.
- S
S
- Schikking
Afspraak tussen twee partijen om af te zien van een rechtszaak.
- Schorsen
Maatregel van een tuchtrechter waardoor een advocaat tijdelijk zijn vak niet mag uitoefenen.
- Schrappen
Maatregel van een tuchtrechter waardoor een advocaat zijn vak nooit meer mag uitoefenen en dus van het tableau wordt geschrapt.
- Stageverklaring
Als je drie jaar ingeschreven staat als advocaat, voldoende praktijkervaring hebt opgedaan en aan alle opleidingseisen hebt voldaan dan ontvang je een stageverklaring.
- Strafblad
De registratie van de wetsovertredingen waar iemand voor veroordeeld is.
- T
T
- Tableau
Lijst van alle bij de rechtbank en de Nederlandse Orde van Advocaten ingeschreven advocaten.
- Toevoeging
Beslissing van de Raad voor rechtsbijstand om iemand voor een bepaalde procedure een advocaat toe te wijzen die (deels) wordt betaald door de overheid.
- Tuchtrechter
Rechtspraak om te toetsen of advocaten zich houden aan de voor hen geldende regels. Een tuchtrechter kan straffen opleggen van berispingen en waarschuwingen tot schorsingen en schrappingen.
- U
U
- V
V
- Verdachte
Iemand van wie het vermoeden bestaat dat hij mogelijk een bepaald strafbaar feit heeft gepleegd.
- Verschoningsrecht
Het recht van een getuige om te weigeren antwoord te geven op vragen, die door een rechter aan hem worden gesteld.
- Vonnis
Beslissing van de rechter.
- Voorarrest
De periode dat een verdachte in een politiecel of gevangenis zit voorafgaand aan de zitting en de uitspraak.
- W
W
- Wraking
Een procedure bij de rechtbank, die bij vermeende partijdigheid de objectiviteit van een rechter moet beoordelen.
- X
X
- Y
Y
- Z
Z
