Strafpiketregeling
Actueel
Pilot raadsman op politiebureau
Expertmeeting
Knelpunten
Knelpunten en oplossingen
HALT-zaken
C-categorie
Meldpunt klachten
De regeling
De regeling vanaf 1 april 2010
Vergoedingen voor piket
Bereikbaar en beschikbaar
Informatie van de piketcentrale
Uitleg SMS-procedure
Achtergrondinformatie
Relevante regelgeving
Voorlichtingsmateriaal voor verdachten en politie
Actueel
Pilot raadsman op politiebureau
Tot 1 juni 2010 liep er een pilot met een raadsman op de politiebureau’s in Utrecht, Houten en Capelle aan den IJssel. Daarbij werkten advocatuur, politie en Openbaar Ministerie samen. De Raad voor Rechtsbijstand vergoedt de werkzaamheden.
De pilots in Utrecht en Houten zullen in afgeslankte vorm verder gaan, waarbij er in de ochtend een advocaat op het bureau in Houten aanwezig zal zijn en vanaf 15.00 uur een advocaat op het bureau in Utrecht. In Capelle aan den IJssel wordt de pilot van een raadsman op het bureau mogelijk omgezet in een pilot waarbij gebruik gaat worden gemaakt van een video-consult.
De belangrijkste aanloopproblemen zijn:
- Voorkeursadvocaten (2): In de praktijk blijkt het voor de politie niet duidelijk wat het verschil is tussen een piketadvocaat, een voorkeursadvocaat en een gekozen raadsman. Voor de goede orde: de piketadvocaat is de advocaat die die dag dienst heeft, de voorkeursadvocaat is de advocaat waar de verdachte om vraagt en die wel deelneemt aan de piketregeling maar die dag geen dienst heeft, terwijl de gekozen raadsman niet deelneemt aan de piketregeling en dus door de verdachte betaald zal moeten worden.Nu komt het voor dat de verdachte op het politiebureau ten onrechte te horen krijgt dat hij ook de voorkeursadvocaat moet betalen, zodat hij daarvan afziet en de piketadvocaat wordt ingeschakeld. Om die problemen te voorkomen is nu afgesproken met de Raad voor Rechtsbijstand, de piketcentrale en de politie dat de politie de piketmelding ‘gewoon’, met vermelding van de naam van de voorkeursadvocaat, doorgeeft aan de piketcentrale. Daarmee wordt tevens voorkomen dat de voorkeursadvocaat zijn vergoeding misloopt.
HALT-zaken
Bij jeugdzaken wordt speciale aandacht gevraagd voor de zogenaamde HALT-zaken.
Tot 1 april 2010 hadden advocaten daar in de praktijk niet mee te maken omdat bij een HALT-zaak de minderjarige verdachte niet in verzekering werd gesteld wanneer hij voldeed aan de criteria van HALT. Die criteria zijn onder andere dat het een ‘first offender’ betreft, dat het een gering strafbaar feit betreft dat bovendien door de verdachte wordt bekend. De politie stuurde de verdachte dan, na overleg met de ouders, door naar bureau HALT. Weliswaar moet de verdachte dan een taakstraf verrichten, maar het grote voordeel is dat hij later geen problemen ondervindt met de afgifte van een verklaring omtrent het gedrag. Dat probleem kan zich namelijk wel voordoen als de verdachte niet voor HALT zou kiezen, uiteindelijk ook een taakstraf krijgt via een gesprek met de officier van justitie of na een veroordeling door de kinderrechter.
Vanaf 1 april 2010 kan de minderjarige verdachte tot 16 jaar geen afstand doen van de mogelijkheid een raadsman te consulteren voor het eerste verhoor, het zogenaamde ‘Salduz-consult.’ In dat verhoor kan formeel pas beoordeeld worden of die verdachte in aanmerking komt voor een HALT-verwijzing. Dat betekent concreet dat de minderjarige verdachte eerst moet wachten op de komst van zijn raadsman, voordat de politie in het daaropvolgende verhoor kan beoordelen of hij in aanmerking komt voor een HALT-afdoening. Dit kan voor de jeugdige met name vervelend zijn als hij ’s avonds wordt aangehouden en de advocaat hem die avond niet meer kan bezoeken.
Van belang voor de praktijk van de jeugdstrafrechtadvocaat is dat hij weet dat het in het belang van de minderjarige kan zijn dat hij meewerkt aan een HALT-afdoening. Vanzelfsprekend zal dit door de raadsman moeten worden beoordeeld aan de hand van de specifieke informatie die hij in dit individuele geval tot zijn beschikking heeft. Het kan nuttig zijn, voordat de raadsman het ‘Salduz-consult’ verleent aan de verdachte, eerst bij de politie te informeren of zij al aanwijzingen hebben dat de verdachte mogelijk voor een HALT-verwijzing in aanmerking komt.
Voor specifieke informatie over HALT wordt verwezen naar de site van HALT, te weten www.halt.nl.
C-categorie
Op dit moment is er nog geen goede oplossing gevonden voor verdachten die vallen onder de C-categorie. De Aanwijzing rechtsbijstand politieverhoor, oftewel de ‘Salduz-regeling’, die per 1 april 2010 in werking is getreden, kent een onderscheid tussen A-, B- en C-zaken. Als categorie C-zaken worden aangemerkt zaken betreffende misdrijven waarbij voorlopige hechtenis niet is toegelaten, alsmede zaken betreffende overtredingen.
Bij C-zaken wordt de verdachte in de gelegenheid gesteld telefonisch een raadsman te consulteren. In dat gesprek kan alsnog worden besloten dat een persoonlijk contact op het politiebureau wenselijk wordt geacht, waartoe de raadsman de verdachte op het politiebureau zal kunnen bezoeken. De kosten van zo’n consult komt voor rekening van de verdachte: er vindt dus geen vergoeding plaats door de Raad voor Rechtsbijstand.
De politie laat een verdachte maar maximaal twee telefoonnummers bellen. Als de verdachte dan geen advocaat heeft bereikt, krijgt hij van de politie geen andere mogelijkheid om een raadsman te raadplegen. U kunt zich bij de Orde aanmelden met het telefoonnummer en de tijdstippen waarop u voor categorie C-verdachten bereikbaar bent.
Meldpunt klachten
De Orde is op dit moment in overleg met de politie, de Raad voor Rechtsbijstand en de piketcentrale om snel tot verbetering van de aanloopproblemen te komen. Om goed op de hoogte te blijven van alle knelpunten, horen we ook de komende tijd nog graag uw ervaringen. U kunt die mailen naar Salduz@advocatenorde.nl.
De regeling
De regeling vanaf 1 april 2010
De nieuwe strafpiketregeling voorziet erin dat een piketadvocaat binnen twee uur na het uitgaan van een melding vanuit de politie rechtsbijstand verleent aan een verdachte.
Het College van procureurs-generaal heeft een ‘Aanwijzing rechtsbijstand politieverhoor’ opgesteld die op 1 april 2010 in werking is getreden. Op hetzelfde moment trad een Beleidsregel van de Raad voor Rechtsbijstand in werking.
De landelijke Orde van Advocaten heeft in diverse stadia commentaar geleverd op deze aanwijzing. Zie het ‘Preadvies van de Adviescommissie Strafrecht inzake Aanwijzing College van procureurs-generaal rechtsbijstand voorafgaand aan het politieverhoor’ d.d. 17 november 2009 alsmede de reactie van bestuurslid mr. J. Leliveld namens de landelijke Orde op de “finale concept-versie OM-aanwijzing Salduz” d.d. 8 januari 2010.
Op bepaalde onderdelen zijn de adviezen gehonoreerd. Er blijft echter een fundamenteel verschil van inzicht bestaan over de wijze waarop Salduz (en de daarop volgende jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens) uitgelegd moet worden. De Orde meent dat die jurisprudentie ruimer moet worden uitgelegd. In het overleg met het Ministerie van Justitie en het Openbaar Ministerie bleek daar echter geen draagvlak voor aanwezig, zodat de bijgevoegde Aanwijzing op 1 april 2010 in deze vorm inderdaad in werking is getreden.
In de Aanwijzing worden regels gegeven voor de verwezenlijking van het recht van de aangehouden verdachte om voorafgaand aan het verhoor door de politie een raadsman te raadplegen. Dit wordt ‘consultatiebijstand’ genoemd. Die bijstand vindt plaats voorafgaand aan het eerste inhoudelijke verhoor van zowel de minderjarige verdachte als de meerderjarige verdachte door de politie. Daarnaast geeft de Aanwijzing regels over de invulling van het recht op bijstand door een raadsman tijdens het verhoor door de politie: ’verhoorbijstand’. Alleen minderjarige verdachten hebben recht op ‘verhoorbijstand’.
Hieronder wordt aangegeven welke gevolgen de nieuwe Aanwijzing heeft voor de piketregeling. In de ressorten Amsterdam, Arnhem en Den Haag is het meest veranderd, omdat de piketcentrale de wijzigingen heeft aangegrepen om op een nieuwe wijze te gaan uitmelden. In de hofressorten Leeuwarden en Den Bosch treedt de piketcentrale niet op bij strafzaken. Er zijn wel plannen om de piketcentrale landelijk te laten werken. Als dat gaat gebeuren, zult u hiervan tijdig op de hoogte worden gesteld.
Ressorten Leeuwarden en Den Bosch:
- Een bereikbaarheidsdienst duurt 24 uur: van 20.00 uur ‘s avonds vóór de dag waarop u bent ingeroosterd tot 20.00 uur van de ingeroosterde dag. Van u wordt verwacht dat u tussen die tijden telefonisch bereikbaar en beschikbaar bent. Vanwege een verwachte toename van het aantal zaken geldt dit ook voor de als reserve ingeroosterde advocaten.
- Vanaf 07.00 uur zullen piketmeldingen aan de advocatuur worden doorgegeven. Piketzaken kunnen in beginsel tot 20.00 ’s avonds aan de advocatuur worden uitgemeld. In sporadische gevallen (voltooide levensdelicten, gijzelingen en ontvoeringen) kan dat ook daarna.
- De raadsman dient binnen twee uur nadat de melding heeft plaatsgevonden op het politiebureau aanwezig te zijn. Vervolgens heeft de raadsman een half uur de tijd om vertrouwelijk met de verdachte te spreken.
- De termijn van twee uur geldt niet als een verdachte afstand doet van zijn recht op consultatiebijstand en vervolgens in verzekering wordt gesteld. Dan volgt een reguliere piketmelding. De politie hoeft dan immers de komst van de advocaat niet af te wachten voor zij kan beginnen met het verhoor. De piketmeldingen zullen daarom een duidelijk onderscheid maken tussen een Salduz-consultatiemelding en een Ivs-melding.
- Het is erg belangrijk dat de piketadvocaat van tevoren een achterwacht regelt voor gevallen waarin hij het consult niet zelf kan verlenen, bijvoorbeeld omdat hij teveel meldingen krijgt of tijdens zijn dienst onder weg is. De advocaat behoort de melding in gevallen waarin hij het consult niet zelf kan verlenen direct aan de achterwacht door te geven, zodat niet nodeloos tijd verloren gaat en het consult tijdig wordt gegeven. De piketadvocaat blijft er wel verantwoordelijk voor dat het piket daadwerkelijk plaatsvindt.
- De advocaat-achterwacht moet om voor een vergoeding in aanmerking te komen op piketlijst staan.
Ressorten Amsterdam, Arnhem en Den Haag:
- Een bereikbaarheidsdienst duurt 24 uur: van 20.00 uur ‘s avonds vóór de dag waarop u bent ingeroosterd tot 20.00 uur van de ingeroosterde dag. Van u wordt verwacht dat u tussen die tijden telefonisch bereikbaar en beschikbaar bent. Vanwege een verwachte toename van het aantal zaken geldt dit ook voor de als reserve ingeroosterde advocaten.
- De piketcentrale is vanaf 07.00 uur operationeel. Een vervroeging derhalve van een uur. Vanaf 07.00 uur zullen piketmeldingen per sms aan de advocatuur worden doorgegeven. Piketzaken kunnen in beginsel tot 20.00 ’s avonds aan de advocatuur worden uitgemeld. In sporadische gevallen (voltooide levensdelicten, gijzelingen en ontvoeringen) kunt u daarna mobiel worden gebeld.
- De raadsman dient binnen twee uur nadat de melding aan de piketcentrale heeft plaatsgevonden op het politiebureau aanwezig te zijn. Vervolgens heeft de raadsman een half uur de tijd om vertrouwelijk met de verdachte te spreken.
- De piketcentrale geeft zoals gezegd de melding via een sms door aan de raadsman. Die sms vermeldt een code, waarmee de advocaat zo spoedig mogelijk, doch niet later dan 45 minuten na ontvangst van die sms, moet inloggen op de site van de piketcentrale. De code en een persoonsgebonden code (het A-nummer van uw inschrijving bij de Raad voor Rechtsbijstand) moeten op een speciale pagina van die site worden ingevoerd. Vervolgens komt er direct een tweede sms met de gegevens van de melding. Tevens wordt er een fax of email naar het kantoor gestuurd. Belangrijke informatie van de piketcentrale over de meldingsprocedure vindt u in onderstaande tekst onder het kopje Informatie van de piketcentrale.
- Als blijkt dat de piketadvocaat niet binnen 45 minuten heeft gereageerd op de sms, stuurt de piketcentrale een sms naar de tweede advocaat op het rooster (en zo verder). Dat betekent wel dat de volgende raadsman nog maar een uur en een kwartier de tijd heeft om op het politiebureau aanwezig te zijn.
- Het is verstandig om na ontvangst van de piketmelding uw komst telefonisch bij de politie aan te kondigen, zodat de politie voorbereid is op het tijdstip van uw komst.
- Het is erg belangrijk dat de piketadvocaat van tevoren een achterwacht regelt voor gevallen waarin hij het consult niet zelf kan verlenen, bijvoorbeeld omdat hij teveel meldingen krijgt of tijdens zijn dienst onder weg is. De advocaat behoort de melding in gevallen waarin hij het consult niet zelf kan verlenen direct aan de achterwacht door te geven, zodat niet nodeloos tijd verloren gaat en het consult tijdig wordt gegeven. De piketadvocaat blijft er wel verantwoordelijk voor dat het piket daadwerkelijk plaatsvindt.
- De advocaat-achterwacht moet om voor een vergoeding in aanmerking te komen op piketlijst staan.
- De termijn van twee uur geldt niet als een verdachte afstand doet van zijn recht op consultatiebijstand en vervolgens in verzekering wordt gesteld. Dan volgt een reguliere piketmelding. De politie hoeft dan immers de komst van de advocaat niet af te wachten voor zij kan beginnen met het verhoor. De meldingen zullen een duidelijk onderscheid maken tussen een Salduz-consultatiemelding en een Ivs-melding.
- Als de verdachte vraagt om een voorkeursadvocaat belt de piketcentrale de voorkeursadvocaat, namelijk degene die is aangegeven in het meldbericht vanuit de politie. Reageert deze niet binnen 20 minuten, dan wordt de dienstdoende piketadvocaat benaderd. De piketcentrale kan niet ingaan op een voorkeursopgave die niet van de verdachte zelf is uitgegaan.
- De vergoedingen voor piketwerkzaamheden bedragen per 1 april 2010:
- consultatiebijstand bedraagt 0,75 punt.
- verhoorbijstand minderjarige bedraagt forfaitair 1 punt.
- verhoorbijstand minderjarige in geval van verdenking van een voltooid misdrijf als bedoeld in titel XIX (misdrijven tegen het leven gericht) bedraagt forfaitair 4 punten.
- consultatiebijstand wordt niet toegekend als de aangehouden verdachte in verzekering wordt gesteld. In dat geval is de vergoeding voor consultatiebijstand reeds verdisconteerd in de reguliere piketvergoeding van 1,5 punt.
Bereikbaar en beschikbaar
Het recht op rechtsbijstand voorafgaand aan het politieverhoor en - in bepaalde gevallen - tijdens het verhoor is in het belang van verdachten bepleit en in de jurisprudentie aanvaard. Van de advocatuur mag worden verwacht dat zij voorbereid is op en als geheel klaar staat voor het verlenen van bijstand in een vroeg stadium van de opsporing.
Het draaien van piketdienst impliceert dat u gewoonlijk tussen 07.00 en 20.00 uur meldingen zult krijgen en goed bereikbaar en beschikbaar moet zijn.
Realiseert u zich dat uw dienst echt om 07.00 uur aanvangt en dat verdachten vanaf 09.00 uur bezocht moeten worden. U behoort snel opvolging aan een melding te geven.
U dupeert verdachten en collega’s indien u niet snel op meldingen reageert. Voorkom dus dat verdachten die rechtsbijstand willen nodeloos lang opgehouden worden.
Wanneer een advocaat tekort schiet in het waarborgen van zijn bereikbaarheid en beschikbaarheid, kan dat consequenties hebben voor verdere deelname aan het piketrooster.
Informatie van de piketcentrale
Per 1 april 2010 zal de Piketcentrale bereikbaar zijn op één telefoonnummer, te weten: 010-286.50.33 (het huidige nummer van Amsterdam). Op de oude nummers van Den Haag en Arnhem zal op dat moment een verwijzing komen naar dit algemene telefoonnummer.
De openingstijden van de Piketcentrale worden verruimd. Per 1 april 2010 zal de Piketcentrale telefonisch bereikbaar zijn van 07.00 - 20.00 uur.
De uitmeldingen voor Straf- en Minderjarigenpiket zullen vanaf 07.00 uur starten.
Uitleg SMS-procedure
Eén van de gevolgen van de Salduz jurisprudentie en de nieuwe OM-aanwijzing is dat de uitmeldingen van de Piketcentrale in een hoger tempo moeten gebeuren. Om per 1 april 2010 aan de nieuwe OM-aanwijzing te kunnen voldoen, is het uitmeldproces van de Piketcentrale verder geautomatiseerd. Nieuw is onder andere dat u de melding in een beknopte versie per sms gaat ontvangen. Klik hier om het proces te bekijken. Dan weet u wat bij uw piketdienst van u verlangd wordt.
Voor de nieuwe, geautomatiseerde werkwijze, is het van belang dat u aangeeft op welk mobiele nummer u de sms’jes wilt ontvangen. Bij uw eerstvolgende piketdienst na 1 april 2010 gaat de piketcentrale u de dag voor uw dienst bellen met deze vraag. Het nummer wat u dan opgeeft, zal als standaard nummer worden vastgelegd.
Ook wil de piketcentrale graag weten of u de volledige melding naar uw kantoorfax gestuurd wil hebben of naar een e-mail adres. Ook dit zal door de medewerkers van de Piketcentrale bij u worden nagevraagd. Dit wordt dan eveneens een standaard gegeven in uw bereikbaarheid.
Voor de regio Arnhem betekent dit dat er in de avond en het weekend niet meer naar de privé-faxen gefaxt gaat worden. U heeft na 1 april 2010 alleen nog de keuze uit de kantoorfax of een e-mail adres.
Als u onderweg bent en u moet de website www.piketcentrale.nl bezoeken, betekent dit dat uw mobiele telefoon geschikt moet zijn voor mobiel Internet én dat u uw abonnement wellicht moet uitbreiden. Iedere provider faciliteert dat.
Als dienstdoende piketadvocaat of voorkeursadvocaat ontvangt u, indien er een melding voor u is, een sms op uw mobiele telefoon. In deze sms staat vermeld dat er een melding voor u klaar staat op www.piketcentrale.nl, tevens wordt er een unieke code genoemd.
U gaat vervolgens naar deze website en logt daar in met uw A-nummer en de unieke code uit de sms. Dit is voor de Piketcentrale het signaal dat u de melding aanneemt.
Per kerende sms ontvangt u informatie over de verdachte, te weten:
Tijdstip ontvangst melding piketcentrale
Achternaam + voorletters van de verdachte
Geboortedatum van de verdachte
Verdenking
Salduz / Salduz + IVS / IVS (één van deze varianten)
Verblijfplaats verdachte + telefoonnummer verblijfplaats
Naam behandelende rechercheur
Telefoonnummer behandelde rechercheur
Voor alle items geldt natuurlijk dat deze wel bekend moeten zijn bij de Piketcentrale. De centrale is hiervoor afhankelijk van de meldende instantie.
Daarnaast wordt er tegelijkertijd de complete melding naar uw fax of e-mail gestuurd.
Als dienstdoende piketadvocaat kan het zijn dat u een bepaalde tijd niet beschikbaar/bereikbaar bent. Bijvoorbeeld omdat u bij een verhoor aanwezig moet zijn. Om ervoor te zorgen dat u zelf de controle houdt over de meldingen welke voor u bestemd zijn, biedt de website www.piketcentrale.nl de mogelijkheid om tijdelijk (met een maximum van 4 uur) een ander mobiel nummer in te voeren, zodat eventuele meldingen tijdens uw periode van onbereikbaarheid naar een collega of uw secretariaat kunnen worden doorgezet. Als de door u ingevoerde eindtijd is verstreken, is het tijdelijke mobiele nummer wat u heeft opgegeven automatisch gewist en zullen de volgende sms’jes weer op uw eigen standaard mobiele telefoonnummer binnenkomen.
Achtergrondinformatie
Aanwijzing rechtsbijstand politieverhoor van het College van procureurs-generaal
Beleidsregel van de Raad voor Rechtsbijstand
Voorlichtingsmateriaal voor verdachten en politie
Folder voor politiemensen
Folder voor minderjarige verdachten
Folder voor meerderjarige verdachten

