Maatregelen naar aanleiding van klachten van de advocatuur

Vanaf 1 april heeft de Orde de nodige klachten ontvangen over de uitvoering van de Aanwijzing rechtsbijstand politieverhoor op het mailadres Salduz@advocatenorde.nl. Daarnaast heeft het Amsterdamse kantoor Cleerdin & Hamer namens meerdere strafrechtadvocaten begin juni een brandbrief geschreven over de knelpunten.

Voornaamste knelpunten
In het kort zijn de belangrijkste knelpunten:

  •  advocaten krijgen met name ‘s ochtends teveel meldingen in korte tijd, waardoor zij de verdachten niet binnen twee uur kunnen bezoeken. De verdachten zitten bovendien op verschillende bureaus;
  • de politiebureaus/arrestantencomplexen zijn op bepaalde tijden gesloten voor de advocaat;
  • de ivs-melding komt niet altijd terecht bij de advocaat die het consult heeft verleend;
  • de advocaat mag zijn telefoon op sommige bureaus niet mee naar binnen nemen; 
  • de verdachte krijgt van de politie ten onrechte te horen dat hij zelf voor zijn eigen advocaat moet betalen;
  • de vergoeding is te gering.
 
Voornaamste afspraken
De Orde heeft de problemen besproken in de verschillende overlegorganen met politie, Raad voor Rechtsbijstand, piketcentrale, OM en ministerie van Justitie. Daarbij is afgesproken om de volgende maatregelen te nemen:
  • de huidige pilot in Utrecht, waarbij een advocaat in de ochtenduren dienst heeft op een centraal politiebureau, zal naar andere plaatsen worden uitgebreid. Dit moet nog nader worden uitgewerkt. Als eerste wordt een dergelijk systeem ook voor Amsterdam in gang gezet.
  • er zal worden gewerkt aan een manier om meldingen in de ochtend zoveel mogelijk per advocaat te clusteren al naar gelang de locatie van de verdachten. De bedoeling is dat advocaten dan meerdere consulten op hetzelfde bureau hebben, en niet hoeven te reizen langs bureaus. Dit vergt aanpassingen bij de politie. Zij moet de locatie vermelden waar de arrestant ’s ochtends zal zijn. De politie brengt verdachten na uitmelding in de avond namelijk vaak naar een andere locatie over. Tevens is een juiste vermelding nodig van de eventuele aanwezigheid van medeverdachten. Op basis van deze informatie kan de piketcentrale (in de ressorten Amsterdam Arnhem en Den Haag) meldingen vervolgens clusteren. Het is nog niet duidelijk wanneer deze clustering mogelijk wordt. Het blijft aan te raden dat u voor uw komst het bureau belt, omdat de politie arrestanten ’s ochtends ook nog wel eens naar een ander bureau overbrengt  voor verhoor.
  •  tevens zullen in de ochtenduren op sommige plaatsen meer advocaten worden ingeroosterd (spitspiket). Ook dit behoeft nadere uitwerking om na te gaan voor welke plaatsen dit wenselijk is, en hoeveel extra advocaten nodig zijn. Waarschijnlijk zal dit spitspiket worden ingevoerd met de eerstvolgende nieuwe piketroosters.
  •  ten aanzien van ivs-meldingen is afgesproken dat de politie uitmeldt aan de piketcentrale (alleen in de drie eerder genoemde ressorten). Deze zoekt uit welke advocaat de melding van het consult heeft ontvangen en stuurt de ivs-melding aan die advocaat. Gezien onder meer de vakantie periode en de aanpassingen op het gebied van de organisatie en de automatisering zal deze maatregel enige tijd kunnen vergen.
  • de politie wil niet in zijn algemeenheid toestaan dat advocaten hun telefoon mogen meenemen op het bureau. Daardoor zal het per bureau blijven verschillen of een advocaat zijn telefoon mag meenemen.
  • voor minderjarigen zal worden gekeken naar de mogelijkheid van een avondpiketdienst. Dat zou met name effectief kunnen zijn voor koopavonden, al dan niet alleen in de grote steden. Doel hiervan is om zoveel mogelijk te voorkomen dat minderjarigen voor minder ernstige delicten een nacht in de cel moeten doorbrengen.
  • het ministerie van Justitie zal een expert meeting organiseren over de specifieke problemen rondom bijstand voor minderjarigen door advocaten en de vertrouwenspersoon. Naast bovengenoemd probleem blijkt dat minderjarigen steeds minder in het Halt-traject terecht komen, omdat zij na een verkregen consult geen bekentenis afleggen, die voor deelname aan Halt is vereist. Hierdoor komen deze jeugdigen in het strafrechtelijke circuit terecht, hetgeen diverse betrokkenen als onwenselijk zien. 
  • bij de politie blijkt niet duidelijk te zijn dat een verdachte voor categorie A en B feiten,niet hoeft te betalen voor een voorkeursadvocaat die deelneemt aan de piketregeling .De leiding van de politie heeft dat inmiddels in twee verschillende interne memo’s aangekaart. De Orde blijft daar aandacht voor vragen bij de politie, totdat daar geen misverstand meer over bestaat. De politie zal, als een verdachte aangeeft een eigen advocaat te hebben, die naam doorgeven aan de piketcentrale in de ressorten waar de piketcentrale actief is. Daarmee wordt getracht te voorkomen dat de politieagent aan de verdachte onjuiste informatie geeft over de betaling van de advocaat.
  • De Orde blijft daarnaast een beroep doen op de advocatuur om (ook in de ochtenduren) goed bereikbaar te zijn. De nieuwe opzet vergt dat snel wordt gereageerd.
Vergoedingen
De Orde heeft al vanaf het begin gepleit voor hogere vergoedingen. Er bleek echter bij de overheid geen financiële ruimte te zijn voor meer dan 1½ punt voor de fase van aanhouding en inverzekeringstelling tezamen. Daardoor bleef de onderhandelingsruimte beperkt tot verdeling van de 1½ punt over het consult en de eventueel daarop volgende inverzekeringstelling. Het ministerie van Justitie wilde oorspronkelijk ½ punt voor het consult geven. Dat heeft de Orde weten te verhogen tot ¾ punt. Ook voor bijstand tijdens de verhoren bleken hogere vergoedingen niet mogelijk.
 
Pilot met videoconsult
In Rotterdam is de proef met advocaten op het politiebureau stopgezet, omdat het financieel niet rendabel was gezien het geringe aantal arrestanten op de betrokken locatie. Niettemin waren alle deelnemers (advocatuur, politie, openbaar ministerie, raad voor rechtsbijstand) enthousiast over de methode. Nu zal daar een pilot van start gaan met een video-consult. De proef zal niet gelden voor minderjarigen, er zal rekening worden gehouden met de ernst van het strafbare feit en de werking van de techniek (verzekeren van vertrouwelijkheid). Ook behouden verdachte en advocaat het recht tijdens het videoconsult te beslissen dat zij alsnog een consult in persoon wensen.
Op Terschelling zal deze zomer in verband met vakantiedrukte eveneens worden gewerkt met videoverbinding. De dienstdoende advocaat verleent dan via videoverbinding vanaf een hoofdbureau van politie in Leeuwarden consult aan verdachten op het eiland.
 
Herziening Strafvordering
Het ministerie van Justitie bereidt een wetsvoorstel voor ter herziening van de beginfase van het strafvorderingsproces. De bedoeling is om het recht op consult beter in te passen in deze beginfase.
 
Monitor Salduz
Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het Ministerie van Justitie gaat onderzoek doen naar onder andere de wijze waarop de Aanwijzing wordt uitgevoerd, in hoeverre de resultaten overeen komen met de doelen en welke (neven)effecten optreden. Ook wordt een rechtsvergelijkend onderzoek gedaan naar de situatie in Engeland en Wales, waar een vergelijkbare regeling al vele jaren geldt. Het onderzoek zal deze herfst van start gaan. Resultaten worden begin 2012 verwacht.
 
Tot slot
De Orde dankt u voor uw meldingen van klachten en suggesties. Wij stellen het op prijs als u ons van informatie over knelpunten blijft voorzien via Salduz@advocatenorde.nl.

Meer informatie over Salduz.