Bezuinigingen gefinancierde rechtshulp
Inleiding
De Orde houdt de ontwikkelingen op het gebied van de bezuinigingen nauwlettend in de gaten en heeft dit vanaf het begin gedaan. Dit betekent dat de Orde hierover contact heeft met het Ministerie van Justitie en Kamerleden, maar ook met de contactpersonen gefinancierde rechtshulp van de Raden van Toezicht van de plaatselijke Ordes, de VSAN, diverse adviescommissies en de NVSA. Niet alles wat tot op heden is gebeurd, is voor u zichtbaar, maar u kunt er zeker van zijn dat de Orde achter de schermen er alles aan doet om te voorkomen dat de bezuinigingen tot gevolg zullen hebben dat de toegang tot het recht niet meer adequaat is.
Hierna treft u een kort overzicht aan van hetgeen sinds het regeerakkoord van begin 2007 is gebeurd op het gebied van de bezuinigingen gefinancierde rechtshulp.
Behandeling Justitie-begroting in november 2008
2009 en verder
In het regeerakkoord is neergelegd dat in de periode 2009-2011 jaarlijks 50 miljoen euro bezuinigd zal moeten worden. Dat is ongeveer 12,5 % van het totale budget rechtsbijstand van bijna 400 miljoen euro. Begin november is de Justitiebegroting plenair in de Tweede Kamer besproken (zie blz. 37 e.v. voor post rechtsbijstand). Er is door diverse Kamerleden kritisch gereageerd op de plannen van de Staatssecretaris.
Wat gebeurde er in 2007 – regeerakkoord, verzonden brieven door Orde en Staatssecretaris van Justitie, amendement Heerts c.s. en AMvB
Regeerakkoord
Tot ieders verbazing blijkt begin 2007 dat in het regeerakkoord is opgenomen dat er vanaf 2008 op het budget gefinancierde rechtsbijstand bezuinigd gaat worden door invoering van een verzekeringsstelsel rechtsbijstand. Oplopend van 25 miljoen in 2008 tot per jaar 50 miljoen in 2009-2011.
Brief van de Orde aan de Minister van Justitie over voorgenomen bezuinigingen
In maart 2007 heeft de Orde een brief naar de Minister van Justitie gezonden waarin de Orde aangeeft dat effectuering van de bezuinigingsoperatie op de gefinancierde rechtshulp een dusdanige uitholling van het stelsel betekent dat de rechtsbescherming van de burger ernstig in het gedrang komt.
Brief van de Staatssecretaris van Justitie aan de Tweede Kamer
Vervolgens heeft de Staatssecretaris van Justitie op 1 november 2007 de invulling van de bezuiniging voor 2008 per brief aan de Tweede Kamer gezonden. In deze brief werd tevens een vervroegde beleidsdoorlichting aangekondigd.
Een beleidsdoorlichting wordt op grond van Rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën voor uiteenlopende onderwerpen op regelmatige basis gehouden. Een beleidsdoorlichting of evaluatieonderzoek omvat zowel de doeltreffendheid en doelmatigheid als een systematische analyse van de te verwachten maatschappelijke effecten van beleidsalternatieven in relatie tot de maatschappelijke kosten.
Brief van de Orde aan de Tweede Kamer
Op 5 november 2007 heeft de Orde een brief aan de Tweede Kamer gezonden waarin aangegeven werd waarom de bezuinigingen de adequate toegang voor de rechtzoekende belemmeren zouden. Tevens heeft de Orde aangedrongen op een brede beleidsdoorlichting.
Amendement Heerts c.s.
Door het amendement Heerts c.s. is de bezuiniging voor 2008 van 25 miljoen naar
10 miljoen teruggebracht. Deze bezuiniging wordt bereikt door de voorschotten met
25 % te verlagen en de vergoeding administratieve kosten bij ambtshalve toevoegingen af te schaffen. De uitwerking van deze bezuiniging is neergelegd in een Algemene Maatregel van Bestuur die per 1 juni 2008 in werking is getreden.
Wat gebeurde er onder andere in 2008 – (interactieve) beleidsdoorlichting, inwerkingtreding AMvB
Zoals door de Staatssecretaris al was aangekondigd heeft in 2008 de beleidsdoorlichting plaats gevonden. Behalve de reeds eerdergenoemde beleidsdoorlichting (evaluatieonderzoek), een grotendeels schriftelijk onderzoek waarbij voornamelijk terug gekeken wordt, heeft ook een interactieve beleidsdoorlichting plaats gevonden. Dit interactieve traject is opgezet om voorstellen te bedenken waarmee bezuinigd kan worden tot het bedrag van de taakstelling.
Interactieve beleidsdoorlichting door Ministerie van Justitie
Op 7 maart 2008 heeft de startconferentie van de door het Ministerie van Justitie georganiseerde interactieve beleidsdoorlichting ‘duurzame en toegankelijke rechtsbijstand’ in Utrecht plaatsgevonden. Voor deze beleidsdoorlichting zijn vijf werkgroepen gevormd waaraan in totaal ongeveer 120 deelnemers afkomstig uit diverse organisaties zitting hadden. Onder deze deelnemers waren ruim twintig advocaten en twee leden van de Algemene Raad. Om het overzicht te hebben en de rode draad te kunnen ontdekken heeft de beleidsadviseur gefinancierde rechtshulp van de Orde alle bijeenkomsten van de werkgroepen bijgewoond.
Het interactieve deel vond naast de besprekingen in de werkgroepen ook plaats via het internet. Op de wiki toegangtothetrecht.uvt.nl kon de voortgang van de diverse werkgroepen worden bijgehouden en kon tot begin mei aan voorstellen worden gewerkt of commentaar worden gegeven op deze voorstellen.
Op basis van de bijeenkomsten van de werkgroepen is een longlist met voorstellen samengesteld. Tijdens de slotconferentie op 20 mei 2008 is deze longlist tot de shortlist teruggebracht.
Verlaging bedrag voorschotregeling
Op 29 mei 2008 is de eerdergenoemde AMvB gepubliceerd in de Staatscourant en zoals al is opgemerkt is deze per 1 juni 2008 in werking getreden. De Raden voor Rechtsbijstand hebben de advocaten die meedoen met de voorschotregeling op de hoogte gesteld van de wijziging.
Mocht een verlaging van 25 % voor u te veel zijn, dan is het mogelijk om een oplossing op maat te maken. U dient hiervoor contact op te nemen met de Raad voor Rechtsbijstand waar staat ingeschreven.
Voorstellen ter invulling van 50 miljoen
Zoals we al hebben aangegeven kan de Orde zich in een aantal voorstellen vinden, omdat zij verwacht dat een deel van de voorstellen de toegang tot het recht alleen maar ver