Wet- en regelgeving
Gedragsregels 1992
3. Verhouding tot de cliënt
Regel 5 (regel 5 oud)
Het belang van de cliënt, niet enig eigen belang van de advocaat, is bepalend voor de wijze waarop de advocaat zijn zaken dient te behandelen.
Regel 6 (regel 9 en 10 oud)
1. De advocaat is verplicht tot geheimhouding; hij dient te zwijgen over bijzonderheden van door hem behandelde zaken, de persoon van zijn cliënt en de aard en omvang van diens belangen.
2. Indien een juiste uitvoering van de hem opgedragen taak naar zijn oordeel een gebruik maken van zijn verkregen kennis naar buiten eist, staat dat de advocaat vrij, voor zover de cliënt daartegen geen bezwaar heeft en voor zover dit in overeenstemming is met een goede beroepsuitoefening.
3. De advocaat legt zijn medewerkers en personeel de inachtneming van een gelijke geheimhouding op.
4. De geheimhoudingsplicht duurt voort na de beëindiging van de relatie met de cliënt.
5. Indien de advocaat aan een wederpartij vertrouwelijkheid heeft toegezegd of deze vertrouwelijkheid voortvloeit uit de aard van zijn relatie met een derde, zal de advocaat deze vertrouwelijkheid ook jegens zijn cliënt in acht nemen.
Toelichting op regel 6 (regel 9 en 10 oud)
De bij de wet geregelde zwijgplicht en het wettelijke verschoningsrecht van de advocaat strekken zich alleen uit tot datgene wat de cliënt de advocaat heeft toevertrouwd, daaronder begrepen hetgeen hem ter kennis kwam tijdens (schikkings)onderhandelingen. Dat wordt slechts anders als is komen vast te staan dat die onderhandelingen tot overeenstemming hebben geleid. Alleen in dat geval is er geen zwijgplicht.
Met het oog op een goede beroepsuitoefening is het gewenst dat de geheimhoudingsplicht van de advocaat zich verder uitstrekt.
In het eerste lid van het nieuwe artikel staat de algemene norm van het beroepsgeheim, d.w.z. de geheimhoudingsplicht in enge zin en `geroddel´. Het gaat om alle kennis omtrent zijn cliënt, hoe ook verkregen: van de cliënt, van derden, vertrouwelijk of niet.
De behandeling van een zaak eist natuurlijk veelvuldig, dat de advocaat zijn kennis omtrent de cliënt wel naar buiten brengt. In het tweede lid is geformuleerd dat de advocaat dit mag doen, voor zover de cliënt daartegen geen bezwaar heeft.
Cliënten ontslaan advocaten zo nu en dan van hun geheimhoudingsplicht. De advocaat behoudt niettemin een eigen verantwoordelijkheid. Dit wordt in het tweede lid tot uitdrukking gebracht in het begrip goede beroepsuitoefening.
Er is geen aanleiding de advocaat te verplichten mededelingen van derden te verzwijgen tegenover zijn cliënt, ook niet wanneer het gaat om mededelingen over zijn cliënt. Dit is alleen anders als de vertrouwelijkheid rechtstreeks voortvloeit uit de aard van de relatie van de advocaat met een derde, bijvoorbeeld een andere cliënt, of als de advocaat vertrouwelijkheid heeft toegezegd. De advocaat doet er in het algemeen niet verstandig aan dergelijke toezeggingen te doen.
Regel 7 lid 1 (regel 6 lid 1 oud)
1. De advocaat mag zich niet met de behartiging van de belangen van twee of meer partijen belasten indien de belangen van deze partijen tegenstrijdig zijn of een daarop uitlopende ontwikkeling aannemelijk is.
Toelichting op regel 7 lid 1 (regel 6 lid 1 oud)
Regel 6 oud hield, behalve de hier opnieuw weergegeven aanwijzing, een absoluut verbod voor de advocaat in om, in scheidingsprocedures, voor beide partijen op te treden. Voor deze uitzonderingspositie lijken geen goede gronden meer te bestaan en er zijn thans makkelijker dan voorheen situaties denkbaar dat één advocaat het gemeenschappelijk belang van echtelieden om tot een scheiding te komen kan dienen. In een uitspraak van het Hof van Discipline (nr. 1573 van 2 december 1991) is die gedachte bevestigd. Omdat naast het gemeenschappelijk belang van partijen min of meer per definitie ook tegenstrijdige belangen bestaan past de advocaat bij uitstek hier grote behoedzaamheid.
Regel 7 lid 2 (regel 6 leden 2 en 3 oud)
2. De advocaat die de belangen van twee of meer partijen behartigt is in het algemeen verplicht zich geheel uit de zaak terug te trekken zodra een niet aanstonds overbrugbaar belangenconflict ontstaat.
Toelichting op regel 7 lid 2 (regel 6 leden 2 en 3 oud)
Lid 2 gaat over de situatie dat de advocaat zich moet terugtrekken als gevolg van een belangenconflict. Het geeft in een enigszins andere formulering regel 6.2 oud weer. De verplichting zich in geval van een belangenconflict terug te trekken is niet meer afhankelijk gesteld van de vraag of de `juiste behartiging van de belangen van één hunner in gevaar wordt gebracht´.
Anderzijds laat de nieuwe redactie ruimte voor voortzetting van de relatie wanneer een belangenconflict aanstonds overbrugd kan worden.
Bovendien wordt de regel enigszins gerelativeerd door toevoeging van de woorden `in het algemeen´. De commissie heeft daarbij vooral gedacht aan de veelvuldig voorkomende situatie dat een advocaat de belangen van verzekeraar en verzekerde behartigt tegenover derden. Uit een oogpunt van efficiency, informatie, kostenbesparing e.d. is dat in het algemeen niet ongewenst, maar niettemin is goed denkbaar dat er tegenstrijdigheid kan ontstaan in de belangen van beide cliënten. Zo kan er bijvoorbeeld al vóór het begin van de procedure onenigheid bestaan over de dekking, maar is het in het belang van verzekerde en verzekeraar om dat niet naar buiten toe te laten blijken zolang niet over de claim als zodanig is beslist. Ook lijkt het onder omstandigheden denkbaar dat een advocaat voor een vaste relatie (verzekeraar of verzekerde) blijft optreden tegen de ander (verzekeraar of verzekerde) wanneer zich gaandeweg bijvoorbeeld over de dekking of over een schikking problemen voordoen. Wil een advocaat in een dergelijke situatie de belangen van één van beiden blijven behartigen, dan veronderstelt dat wel dat van aanvang af bij geen van beiden twijfel bestaat wiens belangen hij in geval van tegenstrijdigheid zal blijven behartigen. Indien hij vertrouwelijke informatie van een van beiden heeft verkregen ten opzichte van de ander, zal hij zich moeten realiseren dat hij die informatie niet gebruiken kan. Is dat niettemin voor een goede behandeling van de zaak gewenst dan zal hij zich moeten terugtrekken.
Regel 7 lid 3 (regel 6 lid 3 oud)
3. De advocaat die in een bepaalde zaak de belangen van twee of meer partijen heeft behartigd en die zich als advocaat van een of meer van die partijen heeft teruggetrokken zal in die zaak of in de voortzetting daarvan niet optreden tegen de partij of partijen ten aanzien waarvan hij zich heeft teruggetrokken.
Toelichting op regel 7 lid 3 (regel 6 lid 3 oud)
In de oude regel 6 lid 3 staan aanwijzingen hoe te handelen wanneer de advocaat de belangen van twee of meer partijen behartigt, wil gaan behartigen of heeft behartigd. Dit lid is gesplitst. In regel 7 lid 2 wordt de situatie behandeld dat de advocaat zich wegens een belangenconflict terugtrekt. Regel 7 lid 3 ziet ook op de situatie dat de advocaat ophoudt op te treden als raadsman van één van de betrokken partijen die gelijklopende belangen hebben, al dan niet op eigen initiatief, bijvoorbeeld omdat `deze persoon hem niet ligt´. Als de advocaat zich terugtrekt om een andere reden dan een belangenconflict, mag hij wel voortgaan met de andere partij bij te staan, maar zal hij in het algemeen niet kunnen optreden tegen de partij wier belangen hij niet meer behartigt.
Regel 7 lid 4 (regel 6 lid 4 oud)
4. Het bepaalde in de voorgaande leden strekt zich uit tot alle advocaten, die deel uitmaken van eenzelfde samenwerkingsverband.
Toelichting op regel 7 lid 4 (regel 6 lid 4 oud)
Als de advocaat zich wegens een belangenconflict moet terugtrekken moet hij zich ook werkelijk terugtrekken en mag hij niet een van beide partijen verwijzen naar een andere deelnemer van zijn samenwerkingsverband. Onder samenwerkingsverband wordt niet alleen verstaan een samenwerking in de zin van de samen
werkingsverordening, maar ook elke andere vorm waarin men zich naarbuiten presenteert als organisatorische eenheid.
Regel 8 (regel 11 oud)
De advocaat dient zijn cliënt op de hoogte te brengen van belangrijke informatie, feiten en afspraken. Waar nodig ter voorkoming van misverstand, onzekerheid of geschil, dient hij belangrijke informatie en afspraken schriftelijk aan zijn cliënt te bevestigen.
Toelichting op regel 8 (regel 11 oud)
De leden 1 en 2 zijn samengevoegd tot één bepaling, waarbij bovendien ter vermijding van misverstanden wordt vastgelegd dat ook bijvoorbeeld brieven van belang kunnen zijn voor het inzicht dat een cliënt in zijn zaak behoort te worden geboden. Het komt nogal eens voor dat achteraf niet meer is vast te stellen wat tussen advocaat en cliënt is afgesproken en wat er aan hem is meegedeeld, bijvoorbeeld of er appèl zou worden ingesteld, verweer gevoerd, e.d. Dat is onbevredigend en ongewenst. Het ligt op de weg van de advocaat misverstand daarover te voorkomen. Een species van deze regel is regel 24 lid 3.
Regel 9 (regel 12 oud)
1. De advocaat draagt volledige verantwoordelijkheid voor de behandeling van de zaak. De advocaat kan zich niet aan deze verantwoordelijkheid onttrekken met een beroep op de van zijn cliënt verkregen opdracht. Hij mag evenwel geen handelingen verrichten tegen de kennelijke wil van de cliënt.
2. Indien tussen de advocaat en zijn cliënt verschil van mening bestaat over de wijze waarop de zaak moet worden behandeld en dit geschil niet in onderling overleg kan worden opgelost, dient de advocaat zich terug te trekken.
3. Wanneer de advocaat besluit een hem verstrekte opdracht neer te leggen, dient hij dat op zorgvuldige wijze te doen en dient hij ervoor zorg te dragen dat zijn cliënt daarvan zo min mogelijk nadeel ondervindt.
Toelichting op regel 9 (regel 12 oud)
H
et begrip `leiding der zaak´ in lid 1 klinkt archaïsch, en is in strafzaken minder goed bruikbaar. De leden 3 en 4 zijn samengevoegd in een nieuw lid 3.
Regel 10 (regel 38 oud)
Bij het beantwoorden van vragen van publiciteitsmedia of het anderszins verlenen van medewerking aan publiciteit omtrent een zaak die bij hem in behandeling is of geweest is, dient de advocaat het belang van de cliënt en de ten opzichte van hem in acht te nemen zorgvuldigheid voorop te stellen. Hij verleent die medewerking niet tegen de kennelijke wil van de cliënt.
Toelichting op regel 10 (regel 38 oud)
Lid 1, het verbod van publiciteit die op wervende wijze de aandacht vestigt op het optreden van de advocaat, kan geschrapt worden in verband met de intussen van kracht geworden Verordening op de publiciteit.
De commissie stelt een nieuwe redactie voor de tweede volzin van het oorspronkelijke lid 2 voor: de advocaat mag handelen in de geest van zijn cliënt bij het al dan niet beantwoorden van vragen van de publiciteitsmedia, zonder dat hij verplicht is de cliënt steeds vooraf te raadplegen. Het gedrag van de advocaat ten opzichte van de wederpartij en derden mag niet onnodig schaden en niet onnodig grievend zijn. Dit algemene voorschrift is verwoord in regel 31 (regel 3 oud) en wordt hier niet herhaald.
Regel 11 (nieuw; afgeleid van IBA-regel 3.3.6.3)
De advocaat die bemerkt dat hij tekort is geschoten in de behartiging van de belangen van zijn cliënt, moet zijn cliënt op de hoogte stellen en hem, zo nodig, adviseren onafhankelijk advies te vragen.
Toelichting op regel 11 (nieuw; afgeleid van IBA-regel 3.3.6.3)
Deze regel is ontleend aan regel 3.3.6.3 van de IBA´s International Code of Ethics maart 1990.
Een zorgvuldige rechtsbijstandverlening eist dat de advocaat min of meer ernstige tekortkomingen daarin en regelrechte fouten aan de cliënt kenbaar maakt. Wanneer dat zodanige vormen heeft aangenomen dat de belangen van de advocaat en van die van de cliënt sterk uiteen gaan lopen, zal de advocaat de cliënt moeten adviseren onafhankelijk advies te vragen. Dat zal bijvoorbeeld het geval zijn wanneer de cliënt ernstig nadeel ondervindt of dreigt te ondervinden als gevolg van de tekortkomingen van de advocaat. In beroepsaansprakelijkheidspolissen staan bepalingen dat gebeurtenissen die kunnen leiden tot schadeclaims direct moeten worden gemeld bij de verzekeraar. Naleving van regel 11 laat onverlet de mogelijkheid voor de advocaat om vooraf met de verzekeraar de gedragslijn in de desbetreffende aangelegenheid af te stemmen.
_______________________________________________________________________________________________________
© Nederlandse Orde van Advocaten