Advocaat met laptop niet langer welkom in gevangenis
De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) heeft aangekondigd advocaten niet langer toe te staan een laptop of andere digitale gegevensdragers mee te nemen tijdens een bezoek aan een penitentiaire inrichting. Voor de Nederlandse orde van advocaten (NOvA) is dit onacceptabel. Een dergelijke maatregel levert voor advocaten een onwerkbare situatie op.
DJI heeft de NOvA laten weten dat de regels voor de invoer van laptops en telefoons voor advocaten van ‘ja, tenzij’ naar ‘nee, tenzij’ gaan en dat dit gaat gelden voor alle penitentiaire inrichtingen. Strafdossiers, maar bijvoorbeeld ook reclasseringsrapporten, worden digitaal aangeleverd aan advocaten. Door advocaten te verbieden hun laptop en andere digitale gegevensdragers mee te nemen naar een gesprek met een gedetineerde cliënt wordt het verlenen van adequate rechtsbijstand vrijwel onmogelijk.
Geen rechtvaardiging of grondslag
De voorgenomen werkwijze is een vergaande beperking van de goede en professionele beroepsuitoefening waarvoor volgens de NOvA geen rechtvaardiging of grondslag bestaat. Het niet kunnen gebruiken van digitale gegevensdragers tornt aan het recht op voldoende tijd en faciliteiten voor de voorbereiding van de verdediging in (straf)zaken en levert een ongelijke positie van procesdeelnemers op.
Digitale toegang essentieel
DJI laat de NOvA weten dat enkel wanneer blijkt dat gegevensdragers strikt noodzakelijk zijn voor de uitoefening van het werk in de inrichting, toestemming kan worden verleend door de vestigingsdirecteur. Dit is voor de NOvA onnavolgbaar. Het is voor de praktijkuitoefening steeds essentieel dat advocaten digitaal kunnen werken én toegang hebben tot het volledige (digitale) dossier van hun cliënt.
Veilig toegang tot noodzakelijke informatie
Voor de NOvA blijft het uitgangspunt dat advocaten in vertrouwen met hun gedetineerde cliënt kunnen spreken en daarbij de beschikking moeten hebben over het volledige digitale dossier. Hiervoor dienen ze gebruik te kunnen maken van hun gegevensdragers zoals een laptop, USB-stick of mobiele telefoon. Die laatste is onder meer van belang om in een penitentiaire inrichting op een beveiligde manier toegang tot het internet te krijgen om zo noodzakelijke informatie te kunnen raadplegen.
Ja, tenzij-regel
De NOvA dringt bij DJI aan op het behoud van de ‘ja, tenzij’-regel. Daarnaast blijft de NOvA bij DJI aandacht vragen voor enkele belangrijke punten bij de invoering van de nieuwe Penitentiaire beginselenwet en het waarborgen van met name de vertrouwelijkheid daarbij.
Update 22 augustus
Constructief gesprek
De NOvA en DJI hebben op 21 augustus een constructief gesprek gevoerd over het aangekondigde toegangsbeleid van DJI ten aanzien van gegevensdragers. Dit aangekondigde toegangsbeleid houdt onder meer in dat advocaten binnenkort geen gebruik meer mogen maken van laptops of telefoons tijdens gesprekken met hun gedetineerde cliënt. De NOvA heeft aangegeven dat deze gegevensdragers noodzakelijk zijn voor een goede praktijkuitoefening en dat daarom de huidige ‘ja, tenzij’ regeling behouden moet blijven. DJI heeft toegezegd nog eens kritisch naar het voorgestelde toegangsbeleid te kijken. De NOvA wacht nadere beraadslaging van DJI af.
Meer informatie
- Advocaten mogen geen laptop of telefoon meer meenemen als ze gevangene bezoeken (de Volkskrant, 18 juli 2025)
- Laptopverbod voor advocaten bij bezoek gevangenis: 'Onbegrijpelijk en onwerkbaar' (NOS, 18 juli 2025)
- Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak vraagt DJI om toelichting maatregel digitale gegevensdragers in PI (19 augustus 2025)
Beeld: Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)