De Nederlandse orde van advocaten (NOvA) onderschrijft de komst van één landelijk, onafhankelijk toezichthouder voor de advocatuur (OTA) maar adviseert in haar consultatiereactie de wetgever wel om enkele belangrijke aanpassingen te doen. Hiermee kan het toezicht onafhankelijk, deskundig, proportioneel en financieel beheersbaar worden ingericht.
Het kabinet heeft het wetsvoorstel OTA in consultatie gebracht waarin de oprichting wordt voorgesteld van één landelijk toezichthouder binnen de publiekrechtelijke beroepsorganisatie van de NOvA. De OTA krijgt hiermee een zelfstandige wettelijke positie en opereert onafhankelijk van beroepsgroep en Staat.
De NOvA kan de hoofdrichting van de staatssecretaris volgen, maar doet in haar consultatiereactie enkele belangrijke voorstellen tot aanpassing van het wetsvoorstel. Deze moeten bijdragen aan de kwaliteit van de advocatuur, de toegang tot het recht en de bijzondere positie van de advocaat in de rechtsstaat.
De algemene raad vindt krachtig, deskundig en onafhankelijk toezicht essentieel voor kwaliteit, integriteit, maatschappelijk vertrouwen in de advocatuur en toegang tot het recht, maar vraagt de wetgever tevens om verduidelijking en aanscherping op de onderdelen governance, onafhankelijkheid, kostenbeheersing en effectiviteit.
Belangrijkste aandachtspunten voor de NOvA
Richt een volwaardige raad van toezicht in met duidelijke wettelijke taken en bevoegdheden, waaronder benoeming, beoordeling en ontslag van het OTA-bestuur;
Verklein het voorgestelde OTA-bestuur van vijf naar drie leden en borg daarin zowel externe deskundigheid als advocatuurlijke expertise;
Maak het toezichtinstrumentarium effectief en proportioneel, met ruimte voor beleidsregels over de toezichtuitoefening en voor lichtere interventies;
Onderbouw de kosten van de nieuwe toezichtstructuur concreet en neem een meerjarig kostenkader op om kostenstijgingen beheersbaar en toetsbaar te houden;
Borg geheimhouding, verschoningsrecht, informatiebeveiliging en zorgvuldige gegevensuitwisseling expliciet in wet of toelichting;
Neem naast de individuele advocaat ook het advocatenkantoor als normadressaat op, omdat naleving van (wettelijke) regels steeds vaker samenhangt met kantoororganisatie, governance, ICT en compliance;
Besteed aandacht aan een geruisloze transitie, inclusief overdracht en behoud van expertise, personele gevolgen en positie van lokale bureaus bij de oprichting van de OTA.
Conclusie
De algemene raad steunt de oprichting van een onafhankelijke, deskundige en landelijk werkende toezichthouder advocatuur binnen de pbo-NOvA. Een zorgvuldig wettelijk kader stelt de OTA in staat bij te dragen aan kwaliteit, integriteit, vertrouwen en effectieve naleving.
Om daartoe te komen acht de algemene raad het noodzakelijk dat het wetsvoorstel en de memorie van toelichting op de genoemde punten worden aangepast. Bijzondere aandacht is nodig voor de inrichting van de governance, de rol van het college van toezicht, de omvang, benoeming en ontslag van het OTA-bestuur, de kostenbeheersing, geheimhouding en verschoningsrecht, effectieve toezichtbevoegdheden en het kantoor als normadressaat.
Met deze aanpassingen zoals voorgesteld kan de OTA voortvarend van start gaan, met behoud van de bijzondere positie van de advocatuur in de rechtsstaat, de onafhankelijkheid van de advocaat en de toegankelijkheid van het recht.
De lokale deken is belast met het toezicht op de advocatuur in het eigen arrondissement op grond van de Advocatenwet en de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Toezicht en handhaving door de deken hebben als doel de naleving van wettelijke regels te bevorderen en te waarborgen.
