NOvA: Pas op de plaats bij uitbreiding kroongetuigenregeling
Volgens de Nederlandse orde van advocaten (NOvA) komt het wetsvoorstel tot verbetering van de kroongetuigenregeling te vroeg. Positief is dat de zorgplicht van de Staat jegens kroongetuigen wettelijk wordt verankerd. Toch adviseert de NOvA de nieuwe regeling niet in te voeren zolang de veiligheid van alle betrokkenen niet maximaal is gewaarborgd.
Het wetsvoorstel bevat twee belangrijke wijzigingen. Enerzijds wordt de zorgplicht van de Staat jegens kroongetuigen en hun naasten wettelijk vastgelegd. Anderzijds wordt de regeling uitgebreid, zodat ook verdachten van minder zware misdrijven in aanmerking kunnen komen voor een kroongetuigendeal.
Veiligheid voorop
Voordat sprake kan zijn van een verbreding van de kroongetuigenregeling, moet volgens de NOvA eerst duidelijk zijn dat (en hoe) de veiligheid van betrokkenen in een kroongetuigenproces – waaronder advocaten – maximaal is geborgd. De NOvA adviseert dan ook het wetsvoorstel op te schorten totdat de vernieuwing van het stelsel bewaken en beveiligen naar het stelsel beveiligen van personen geheel is ingevoerd. De wettelijke verankering van dit nieuwe stelsel wordt naar verwachting dit jaar nog in consultatie gebracht.
Al eerder wees de Onderzoeksraad voor Veiligheid op de noodzaak om pas na volledige borging van de veiligheid onomkeerbare stappen te zetten, zoals een verbreding van de kroongetuigenregeling. Ook een in opdracht van de NOvA uitgevoerd onderzoek door de Universiteit Leiden onderstreepte deze conclusie.
NOvA-bestuurslid Karin de Lange: “Een pas op de plaats is noodzakelijk, want de veiligheidswaarborgen zijn nu onvoldoende helder. De NOvA pleit ervoor om de uitbreiding van de kroongetuigenregeling in onderlinge samenhang met de aanstaande stelselwijziging bewaken en beveiligen te beoordelen.”
Verdere aandachtspunten
Naast het pleidooi voor uitstel van de uitbreiding, signaleert de NOvA diverse aandachtspunten in het wetsvoorstel:
- Verlenging proeftijd: de voorgestelde mogelijkheid tot (zeer) lange proeftijden acht de NOvA disproportioneel en onvoldoende gemotiveerd.
- Onvoldoende duidelijkheid over verklaringsplicht: het begrip ‘getuigenverklaring’ is juridisch te vaag en behoeft nadere toelichting.
- Ontnemingsvorderingen: in de praktijk maken afspraken over wederrechtelijk verkregen voordeel vaak deel uit van deals, maar dit is niet wettelijk geregeld. De NOvA pleit voor expliciete verankering om transparantie te waarborgen.
- Toetsing beschermingsmaatregelen: onafhankelijke toetsing van de met kroongetuigen te sluiten overeenkomsten ontbreekt. Dat acht de NOvA onwenselijk.
- Rechtsbijstand: terwijl het recht op bijstand voor kroongetuigen wettelijk wordt verankerd, is het aantal advocaten dat hiertoe bereid en in staat is zeer beperkt. De NOvA vraagt daarom nadrukkelijk aandacht voor de vergoedingen, de impact op de beroepspraktijk en vooral de veiligheid van betrokken advocaten.
Lees ook:
- Wetgevingsadvies: wetsvoorstel verbetering kroongetuigenregeling (NOvA, 27 augustus 2025)
- Kroongetuigenregeling heeft grote impact op veiligheid van advocaten (NOvA, 23 oktober 2023)