Zo klopt het

AI zoekt mee, denkt mee, schrijft mee, versnelt. Maar de vraag is niet alleen wat AI kan. Voor de advocatuur is een andere vraag minstens zo belangrijk namelijk, wat vraagt dit van de advocaat? Want alles wat AI voor je als advocaat doet, vraagt ook om beoordeling. Een antwoord vraagt om afweging. Een bron vraagt om duiding. En iets wat juridisch mogelijk is, is niet automatisch verstandig. 

Ook in deze nieuwe werkelijkheid zijn het de vertrouwde kernwaarden die de basis bieden: onafhankelijkheid, partijdigheid, deskundigheid, integriteit en vertrouwelijkheid. Niet als rem maar als kompas. Tussen wat kan en wat klopt staat de advocaat. 

AI kan een waardevol hulpmiddel zijn voor de advocaat, mits ingezet met oog voor de kernwaarden van de advocatuur. De advocaat blijft altijd zelf verantwoordelijk voor het uiteindelijke advies en de bescherming van cliëntbelangen. De NOvA onderzoekt de mogelijkheden van het gebruik van AI binnen de advocatuur, verzamelt ervaringen uit de praktijk, helpt bij verantwoord AI-gebruik en biedt de vernieuwde ‘Aanbevelingen AI in de advocatuur’.

Deze aanbevelingen zijn richtinggevend en bedoeld als praktische ondersteuning voor advocaten om verantwoord AI-gebruik te bevorderen. De advocaat blijft dominus litis. De aanbevelingen zijn op zichzelf geen dwingende tuchtrechtelijke of wettelijke eisen. Proportionaliteit, subsidiariteit, het toepasselijk wet- en regelgevend kader voor de advocatuur blijven bij de toepassing ervan leidend. Ook de verplichtingen die gelden onder de AI-verordening ten aanzien van het gebruik van AI-systemen en de verplichtingen die gelden op basis van de AVG (EU 20216/679) ten aanzien van de verwerking van persoonsgegevens zijn van belang. 

Dus ondanks dat AI steeds meer werk uit handen neemt, blijft er iemand nodig die bevraagt, controleert, tegenspreekt, weegt en een oordeel vormt. De uitdaging is dus niet om u tegenover AI te zetten. Maar om zichtbaar te maken waar technologie alleen niet genoeg is en de advocaat met een professionele verantwoordelijkheid de zaak verder richting moet geven. 

De ‘Aanbevelingen AI in de advocatuur’ zijn ook relevant voor de Beroepsopleiding Advocaten. Ze sluiten aan bij de ontwikkeling van de advocaat van de toekomst: een advocaat die technologie kan gebruiken, maar die vooral leert wat het vak in een veranderende praktijk vraagt. AI vraagt om nieuwe vaardigheden, maar ook om een solide basis: kritisch denken, beroepsethische kennis en attitude, professionele verantwoordelijkheid en de lenigheid om nieuwe ontwikkelingen zorgvuldig op te pakken. Juist als AI voorbereidende werkzaamheden versnelt, moeten jonge advocaten vlieguren blijven maken in het vormen van hun eigen oordeel. Daar krijgt verantwoord AI-gebruik betekenis.

Niet met angst maar met nieuwsgierigheid, verantwoordelijkheid en professioneel vakmanschap ontstaan energie en ruimte voor beweging.