Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft)

Advocaten zijn bij bepaalde vormen van dienstverlening verplicht de Wwft toe te passen. Zij vervullen in dat kader een poortwachtersrol. Het is daarom essentieel dat advocaten goed op de hoogte zijn van de verplichtingen die uit de Wwft voortvloeien. Door deze regels zorgvuldig na te leven, verkleinen zij het risico dat hun dienstverlening wordt misbruikt voor witwassen of terrorismefinanciering. Daarmee beschermen zij niet alleen het financiële stelsel, maar ook de integriteit van hun eigen praktijk. 

Relevante advocatuurlijke dienstverlening

Anders dan bij de meeste instellingen - zoals banken - waarvoor de Wwft altijd en in elke situatie geldt, is de Wwft voor advocaten alleen van toepassing als zij specifieke diensten verlenen. Deze diensten staan vermeld in Artikel 1a Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. Het is belangrijk om vast te stellen of van een dergelijke dienstverlening sprake is. De informatie op deze pagina geldt dan ook alleen voor advocaten die onder de Wwft vallen. 

Wwft-verplichtingen

De drie belangrijkste Wwft-verplichtingen voor advocaten zijn:

1. Risicomanagement

   Advocatenkantoren moeten (afhankelijk van de aard en omvang van het kantoor) maatregelen nemen om risico's op witwassen en financieren van terrorisme vast te stellen en te beoordelen. De uitkomsten van deze risicobeoordeling moeten worden vastgelegd en actueel worden gehouden, bijvoorbeeld in een Wwft-beleid. Op basis daarvan moeten advocatenkantoren beschikken over passende gedragslijnen, procedures en maatregelen om deze risico's te beheersen. Deze zien onder meer op de inrichting van het cliëntenonderzoek, de beoordeling van cliënten en dossiers en de wijze waarop met verhoogde risico's wordt omgegaan. 

2. Cliëntenonderzoek

   Advocaten moeten cliëntenonderzoek verrichten conform de Wwft. Dit onderzoek is uitgebreider dan het cliëntenonderzoek zoals geregeld in de Verordening op de advocatuur (Voda). Zo verplicht de Wwft onder meer tot het identificeren en verifiëren van de cliënt en de uiteindelijk belanghebbenden (UBO) en tot het raadplegen van het UBO-register. Afhankelijk van het risico van de cliënt moeten advocaten daarnaast aanvullende maatregelen nemen, zoals in bepaalde gevallen onderzoek naar de herkomst van middelen die bij de zakelijke relatie of een transactie worden gebruikt. Indien het cliëntenonderzoek niet kan worden voltooid, mag een advocaat de dienst niet verlenen en moet de (beoogde) zakelijke relatie worden geweigerd of beëindigd. 

3. Transactiemonitoring en meldplicht

   Advocaten moeten de zakelijke relatie en eventuele transacties tijdens de dienstverlening monitoren. Indien een advocaat een verrichtte of voorgenomen ongebruikelijke transactie constateert, moet de advocaat deze onverwijld melden bij de FIU-Nederland.

   Advocaten bepalen aan de hand van de volgende indicatoren of er sprake is van een ongebruikelijke transactie:
   - Objectieve indicator (altijd melden): een transactie van € 10.000 of meer, betaald aan of door tussenkomst van het advocatenkantoor in contanten, met cheques aan toonder, een vooraf betaald betaalinstrument (prepaid card) of soortgelijke betaalmiddelen.
   - Subjectieve indicator (beoordelen): een transactie waarbij het advocatenkantoor aanleiding heeft om te veronderstellen dat deze verband kan houden met witwassen of het financieren van terrorisme. 

Handleiding Wwft

De 'handleiding Wwft en UBO-register' van de NOvA biedt advocaten en kantoren handvatten voor de naleving van de Wwft. Hierin wordt onder meer ingegaan welke advocatuurlijke diensten onder de Wwft vallen, wanneer een zaak van kleur verschiet, het cliëntenonderzoek, het UBO-reigster en het monitoren en melden van transacties.

Aan de inhoud van deze handleiding kunnen geen rechten worden ontleend. Gebruik van de handleiding is voor eigen risico.

Kenniscentrum Wwft

Advocaten die vragen hebben over de toepassing van Wwft in de praktijk kunnen contact opnemen met het kenniscentrum Wwft via 070 - 416 61 29 of wwft@haagseorde.nl. Het kenniscentrum maakt geen onderdeel uit van de NOvA. Het kenniscentrum is gevestigd bij het bureau van de Haagse orde van advocaten, maar staat open voor advocaten uit alle arrondissementen. Vragen worden vertrouwelijk behandeld en niet gedeeld met de deken of met medewerkers van de lokale bureaus van de orde. Vragen en antwoorden kunnen in geanonimiseerde vorm wel worden toegevoegd aan de FAQ's van het kenniscentrum.

Opschortingsbevoegdheid FIU-Nederland

De FIU-Nederland heeft sinds 1 juli 2026 op grond van de Wwft een opschortingsbevoegdheid. Daarmee kan de FIU Wwft-instellingen verzoeken een transactie tijdelijk niet uit te voeren als er aanwijzingen zijn dat een transactie verband kan houden met witwassen of terrorismefinanciering. Ook advocaten kunnen hiermee te maken krijgen, bijvoorbeeld in relatie tot een derdengeldenrekening voor een cliënt. De cliënt moet in dat geval direct over de opschorting worden geïnformeerd.

De FIU kan over een opschortingsverzoek bellen en communiceert daarna via het GoAML-platform. Hier moeten ook ongebruikelijke transacties worden gemeld. Advocaten(kantoren) moeten ervoor zorgen dat zij geregistreerd zijn en dat de contactgegevens actueel zijn, waaronder het telefoonnummer voor opschortingsverzoeken. Advocaten en hun kantoren moeten ook beschikken over gedragslijnen, procedures en maatregelen die de advocaat in staat stellen te voldoen aan een opschortingsverzoek van de FIU. Dit kan worden opgenomen in het Wwft-beleid. 

UBO-register

Op basis van Europese verplichtingen bestaat in elk EU-land een UBO-register, waarin alle uiteindelijk belanghebbenden (UBO's) worden ingeschreven. Dat zijn alle natuurlijke personen die feitelijk zeggenschap hebben of economisch belang houden in een onderneming. Met het UBO-register wordt transparantie gecreëerd over eigendoms- en zeggenschapsstructuren, wat kan bijdragen aan het opsporen en voorkomen van fraude, witwassen en terrorismefinanciering.

Advocaten moeten het UBO-register raadplegen als onderdeel van het cliëntenonderzoek op grond van de Wwft. Als de gegevens in het UBO-register niet overeenkomen met de UBO-informatie die de advocaat zelf heeft, dient die discrepantie in beginsel te worden gemeld bij de KvK (zie art. 10c Wwft).

Door een uitspraak van het Hof van Justitie van de EU van 22 november 2022 is de publieke toegang tot het register voor onder meer advocaten echter ongeldig verklaard, vanwege een onevenredige inbreuk op privacyrechten. Sinds 1 augustus 2024 moeten advocaten daarom hun cliënt vragen om een gewaarmerkt uittreksel van het UBO-register, dat de cliënt sinds 11 juli 2024 zelf kan aanvragen bij de KvK. Indien dat niet lukt kan de advocaat de bevestigingsbrief gebruiken die de cliënt ontvangt na de UBO-opgave.

Momenteel wordt gewerkt aan een nieuwe, beperkte toegang voor Wwft‑instellingen zoals advocaten, die naar verwachting weer gefaseerd beschikbaar komt. De NOvA blijft zich inzetten voor een snelle toegang tot het UBO-register voor advocaten en zal de advocatuur hierover informeren zodra hierover meer bekend is.

Toezicht Wwft

De lokale deken houdt toezicht op de naleving van de Wwft door de advocatuur. De Landelijke Organisatie Toezicht Advocatuur (LOTA) ondersteunt dat toezicht en heeft ook een eigen webpagina met meer informatie over de Wwft.

Europees AML-pakket

Op 10 juli 2027 vervalt de Wwft en wordt deze vervangen door Europese wetgeving. De NOvA heeft hiervoor een speciale pagina die in aanloop naar 10 juli 2027 verder wordt aangevuld.