Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft)

Advocaten(kantoren) zijn bij bepaalde aangewezen diensten, volgens artikel 1a Wwft, verplicht om de Wwft toe te passen. Advocaten(kantoren) hebben in dat geval een poortwachtersrol. Het is van belang dat zij bekend zijn met (de verplichtingen op grond van) de Wwft. Door de Wwft na te leven verkleinen advocaten(kantoren) het risico dat cliënten hun dienstverlening misbruiken voor doeleinden van witwassen of het financieren van terrorisme. Zo beschermen zij niet alleen het financiële stelsel, maar ook zichzelf. 

Wwft-verplichtingen

De drie belangrijkste Wwft-verplichtingen zijn risicomanagement uitvoeren, een meldplicht en het doen van een cliëntenonderzoek. De Wwft verplicht advocaten(kantoren) om de voor hen relevante risico’s op het gebied van witwassen en financiering van terrorisme in kaart te brengen en passende maatregelen te treffen om deze risico’s te beheersen. Daarnaast hebben advocaten een meldplicht van verrichte of voorgenomen ongebruikelijke transacties.

Het cliëntenonderzoek dient altijd plaats te vinden door advocaten(kantoren) en omvat meer dan wat er in de Voda staat opgenomen over cliëntenonderzoek. Zo verplicht de Wwft bijvoorbeeld om een uiteindelijk belanghebbende (UBO) van een cliënt te identificeren en redelijke maatregelen te nemen om de identiteit van de UBO te verifiëren. Bij het aangaan van een nieuwe zakelijke relatie met een cliënt moeten advocaten(kantoren) bovendien het UBO-register raadplegen. In bepaalde gevallen moeten advocaten(kantoren) ook onderzoek doen naar de herkomst van de middelen die bij de zakelijke relatie of een transactie worden gebruikt. Daarnaast is het op grond van de Wwft verplicht om de zakelijke relatie en eventuele transacties tijdens de dienstverlening te monitoren. De intensiteit waarmee advocaten(kantoren) cliëntenonderzoek doen, hangt af van het soort cliëntenonderzoek dat zij verrichten: verscherpt, normaal of vereenvoudigd. Het cliëntenonderzoek moet (uiteindelijk) alle informatie opleveren die de Wwft in dit kader voorschrijft. Is dat niet het geval, dan moet een Wwft-zaak worden geweigerd.

Melding 'ongebruikelijke' transacties

Advocaten die kennisnemen van het ongebruikelijke karakter van een verrichte of voorgenomen transactie, zijn volgens de Wwft verplicht deze transactie ‘onverwijld’ te melden bij de Financial Intelligence Unit Nederland (FIU-Nederland).

Advocaten bepalen aan de hand van de volgende indicatoren of er sprake is van een ongebruikelijke transactie:

• Objectieve indicatoren: een transactie van € 10.000,- of meer, betaald aan of door tussenkomst van de instelling in contanten, met cheques aan toonder, een vooraf betaald betaalinstrument (prepaid card) of soortgelijke betaalmiddelen.
• Subjectieve indicatoren: een transactie waarbij de instelling aanleiding heeft om te veronderstellen dat deze verband kan houden met witwassen of het financieren van terrorisme. 

Een eventuele ongebruikelijke transactie op grond van objectieve indicatoren moeten advocaten altijd melden. Subjectieve indicatoren geven advocaten ruimte voor een eigen beoordeling van de feiten en omstandigheden. Bij advocaten bestaat soms de indruk dat zij bij subjectieve indicatoren alleen verdachte transacties moeten melden. Dit is een onjuiste opvatting. Van een ongebruikelijke transactie op grond van subjectieve indicatoren is immers al sprake bij ‘een aanleiding om te veronderstellen dat de transactie verband kan houden met witwassen of financieren van terrorisme’. Het is evenmin nodig om sluitend bewijs te hebben van witwassen of financieren van terrorisme. De melddrempel ligt dus laag. De FIU-Nederland beoordeelt of een gemelde ongebruikelijke transactie verdacht is of niet. 

Handleiding Wwft

De handleiding Wwft en UBO-register voor advocaten van de NOvA biedt advocaten(kantoren) handvatten voor de naleving van de Wwft. Hierin wordt ingegaan op onderwerpen zoals bij welke diensten de Wwft van toepassing is en juist niet, wanneer een zaak van kleur verschiet en op de Wwft-verplichtingen. 

Aan de inhoud van deze handleiding kunnen geen rechten worden ontleend. Gebruik van de handleiding is voor eigen risico.

Wetgevingsvoorstellen Europese Commissie

De Europese Commissie heeft een pakket wetgevingsvoorstellen gepresenteerd om de EU-regels ter bestrijding van witwassen en financieren van terrorisme te versterken om EU-burgers en het financiële stelsel van de EU te beschermen. Onderdelen van de wetgevingsvoorstellen zijn:

• De oprichting van een EU-toezichthouder genaamd Authority for Anti-Money Laundering and Countering the Financing of Terrorism (AMLA);
• Een gemeenschappelijk EU-wetboek voor de bestrijding van witwassen en terrorismebestrijding.

De Raad en het Europees Parlement hebben het pakket goedgekeurd en hebben besloten dat de vestigingsplaats van de AMLA in Frankfurt zal zijn. Per 1 juli 2025 is de AMLA operationeel. De AML-verordening moet worden ingevoerd binnen drie jaar na de inwerkingtreding. De lidstaten hebben twee tot drie jaar de tijd (afhankelijk van de richtlijn) om de verschillende richtlijnen in te voeren. 

CCBE consultatie reactie op RTS

Aan de CCBE consultatie als reactie op de Regulatory Technical Standards (RTS) en de AMLA is een actieve bijdrage door de NOvA geleverd vanuit de regelgevende bevoegdheid. Nederland heeft aandacht gevraagd voor mogelijke problemen bij het toepassen van de RTS en AMLA. Hoewel de RTS en AMLA gericht zijn op de financiële markten, zullen deze toch van toepassing zijn op de advocatuur. Ook is om verduidelijking van enkele begrippen gevraagd. 

Kenniscentrum Wwft

Advocaten die vragen hebben over de toepassing van de Wwft in de praktijk kunnen contact opnemen met het kenniscentrum Wwft, via 070 – 416 61 29 of wwft@haagseorde.nl. Het kenniscentrum is gevestigd bij het bureau van de Haagse orde van advocaten, maar staat open voor advocaten uit alle arrondissementen. Vragen worden vertrouwelijk behandeld en niet gedeeld met de deken of met medewerkers van de lokale bureaus van de orde. Het kenniscentrum maakt geen onderdeel uit van de NOvA.