‘Digitalisering en AI bieden grote kansen voor efficiëntie, inzicht en toegang tot het recht’

Digitalisering & AI

Nieuws

Judith de Boer

De projectgroep Digitalisering & AI adviseert de NOvA over digitalisering en artificiële intelligentie in de advocatuur. De vier hoofdthema’s zijn innovatie & kwaliteit van dienstverlening, inclusieve digitale transformatie, kennis & vaardigheden en verantwoord gebruik. De projectgroepleden stellen zichzelf en hun activiteiten aan u voor. Deze keer: Judith de Boer.

Wat is uw achtergrond?

‘Als advocaat en partner bij Hertoghs Advocaten sta ik cliënten bij in complexe financiële fraudezaken, waarin digitale informatie, grootschalige datasets en geautomatiseerde analyses een steeds grotere rol spelen. Juist door mijn dagelijkse werk zie ik van dichtbij hoe digitalisering, AI en web3 (de volgende generatie internettechnologie) het juridische speelveld veranderen. Ontwikkelingen volgen elkaar in hoog tempo op, met directe gevolgen voor procedures, bewijsvoering en de manier waarop data worden verzameld, verwerkt en gebruikt.’

Wat is uw specifieke expertise op het gebied van digitalisering en AI?

‘In mijn praktijk werk ik veel met datagedreven opsporing, digitale bewijsconstructies en algoritmische selecties. Het doorgronden van de techniek vind ik daarbij interessant. Daarbij richt ik mij niet alleen op wat technologie kan, maar vooral op wat zij doet met rechtsbescherming, privacy en de positie van de verdediging. AI kan de juridische praktijk enorm versterken, mits wij begrijpen wat we doen en waarom we dat doen. Efficiëntie en kwaliteitsverbetering zijn belangrijke voordelen, maar mogen nooit betekenen dat fundamentele rechtsbeginselen uit beeld raken. Af en toe uitzoomen en het grotere geheel overzien is daarbij essentieel.’

Welk thema behandelt u binnen de projectgroep?

‘Binnen de projectgroep Digitalisering & AI richt ik mij op inclusieve digitale transformatie en data. Dit thema raakt aan de kern van de advocatuur. Digitalisering en AI bieden grote kansen voor efficiëntie, inzicht en toegang tot het recht, maar brengen ook het risico met zich mee dat ongelijkheid wordt vergroot. Niet iedereen heeft dezelfde toegang tot data, technologie of digitale vaardigheden. Inclusiviteit betekent dat we al bij het ontwerp nadenken over gelijke toegang, transparantie en bescherming van fundamentele rechten.'

'Ten aanzien van data moeten we ons realiseren dat we als mensen vaak niet meer doorhebben hoeveel data we verzamelen en delen. Dat besef is abstract en ongrijpbaar, terwijl gemak nu eenmaal de mens dient. Juist daarom zijn extra waarborgen bij dataverzameling en -verwerking noodzakelijk, en dat wordt alleen maar belangrijker met de verdere inzet van AI-toepassingen.’

Wat is volgens u de grootste uitdaging voor de advocatuur?

‘De grootste uitdaging is om technologie niet als een ondoorzichtige black box te aanvaarden. AI-systemen en data-analyses wekken al snel de indruk van objectiviteit, terwijl zij altijd gebaseerd zijn op keuzes, aannames en historische data. Daarnaast laat elke digitale handeling sporen na. Dat besef is cruciaal. Zonder aandacht voor privacy en dataminimalisatie ontstaat het risico dat digitale vooruitgang ten koste gaat van autonomie en rechtsbescherming. Daarin moeten we bewust een evenwicht kiezen.’

Welke kansen ziet u voor advocaten?

‘AI en data stellen advocaten in staat hun rol te versterken. Slim gebruik van AI kan veel werk uit handen nemen en ruimte creëren voor strategisch denken en maatwerk voor cliënten. Data-analyse kan patronen zichtbaar maken die voorheen verborgen bleven. Tegelijkertijd hebben advocaten een unieke positie om grenzen te stellen en richting te geven. Zij kunnen bijdragen aan een verantwoorde inzet van AI, waarin privacy, proportionaliteit en transparantie centraal staan, zodat belangrijke waarden van onze rechtsstaat behouden blijven.’

Kunt u een concrete tip geven aan advocaten?

‘Gebruik AI veel en bewust. Alleen door ermee te werken, leer je hoe systemen reageren, waar ze tekortschieten en welke aannames of biases in prompts en uitkomsten besloten liggen. Wees daarbij ook kritisch op het gebruik van AI door anderen: accepteer niet zonder meer dat iets “technisch” of “te complex” is om uit te leggen. Wees nieuwsgierig en vraag naar de herkomst van data, de werking van gebruikte tools en de gemaakte keuzes. Door zelf te experimenteren en tegelijkertijd kritisch te blijven, ontwikkel je gevoel voor wat AI kan toevoegen en waar menselijke beoordeling onmisbaar blijft.’

Over dit onderwerp

Digitalisering & AI

Digitalisering en zeker kunstmatige intelligentie (AI) veranderen in hoog tempo de dagelijkse praktijk van advocaten. Ook bij toepassing van AI blijven de kernwaarden richtinggevend. Daarbij is het van belang om als advocaat digitaal weerbaar te zijn.

Meer informatie

Uitgelicht

Wet- en regelgeving

Alle wet- en regelgeving voor de advocatuur. Van de Advocatenwet tot de Verordening op de advocatuur (Voda) en de Regeling op de advocatuur (Roda).

Voor uw praktijk

Ondersteuning voor advocaten bij hun beroepsuitoefening: van de advocatenpas tot het rechtsgebiedenregister en geheimhoudernummers.