Met het wetsvoorstel ‘Strafbaarstelling psychisch geweld’ wil het kabinet slachtoffers van psychische mishandeling en dwingende controle beter beschermen. De Nederlandse orde van advocaten (NOvA) steunt dit wetsvoorstel. Wel adviseert de NOvA het wetsvoorstel op onderdelen aan te passen. Het is bijvoorbeeld onduidelijk welk gedrag er precies onder dwingende controle valt. Ook vindt de NOvA de voorgestelde strafverzwaring onvoldoende gemotiveerd. Daarnaast is de NOvA bezorgd over de extra capaciteit die het wetsvoorstel vraagt van de al onder druk staande gefinancierde rechtsbijstand.
Het wetsvoorstel richt zich op het tegengaan van huiselijk geweld, kindermishandeling, geweld tegen vrouwen en femicide. Dwingende controle komt hierbij vaak voor. Dwingende controle is een gedragspatroon waarbij iemand een ander stelselmatig vernedert, bang maakt, misleidt of in de vrijheid beperkt om macht uit te oefenen. Het wetsvoorstel noemt daarnaast ‘anderszins stelselmatig invloed uitoefenen’. Volgens de NOvA is deze laatste omschrijving te ruim, waardoor het niet duidelijk is welk gedrag strafbaar is en welk gedrag niet. De NOvA adviseert daarom deze ruime restcategorie te schrappen of te beperken tot gedrag dat vergelijkbaar is met de voorbeelden in de wet. Ook moet duidelijker worden wanneer gedrag “stelselmatig” is. Daarbij spelen bijvoorbeeld de duur, herhaling, ernst en samenhang van het gedrag een rol.
Complexere zaken vragen extra capaciteit
Zaken over dwingende controle gaan vaak uit van een gedragspatroon dat zich over een langere periode ontwikkelt. Om zo’n patroon te kunnen beoordelen, moeten politie, openbaar ministerie, rechtspraak en advocatuur veel informatie verzamelen en in samenhang bekijken. Dat vraagt om extra capaciteit. Het is niet duidelijk of en hoeveel geld er beschikbaar komt voor de uitvoering. De NOvA benadrukt daarom dat passende financiering binnen de gefinancierde rechtsbijstand noodzakelijk is, juist omdat de tekorten hier al groot zijn.
Hoogste straf gelijk aan die voor moord
Op doodslag die wordt voorafgegaan of vergezeld door dwingende controle of mishandeling van een naaste komt volgens het wetsvoorstel dezelfde maximumstraf te staan als op moord: levenslang of dertig jaar. Voorbedachte raad hoeft daarbij niet te worden bewezen. Volgens de NOvA is deze strafverzwaring onvoldoende gemotiveerd.
De NOvA vindt dat iedereen in Nederland toegang tot het recht moet hebben. Dat staat ook in artikel 17 en 18 van de Nederlandse grondwet. Een grote groep mensen kan de weg naar (juridische) professionals niet vinden of kan zich die dienstverlening niet veroorloven. De NOvA zet zich in voor de sociale advocatuur en een duurzaam stelsel van gefinancierde rechtsbijstand.
