Regel de toegang tot het recht beter, stelt de NOvA naar aanleiding van een wetsvoorstel dat geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld moet tegengaan. De beroepsorganisatie ziet twee belangrijke knelpunten in de Nederlandse uitwerking van deze Europese richtlijn. De toegang tot het recht is onvoldoende geregeld en de strafbaarstelling van cyberintimidatie te onduidelijk gedefinieerd. Om de bescherming die de wet wil bieden ook te kunnen realiseren, vraagt de NOvA om aanscherping.
De Europese richtlijn ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld moet zorgen voor betere bescherming van slachtoffers in alle EU-landen. Het Nederlandse wetsvoorstel sluit aan bij de Europese richtlijn. Veel artikelen zijn al onderdeel van de geldende wetgeving. Er worden enkele nieuwe strafbepalingen toegevoegd, onder meer over cyberintimidatie en gedwongen genitale verminking, en er komt meer aandacht voor slachtofferondersteuning. Twee onderdelen vragen echter om aandacht.
Toegang tot het recht te beperkt
De NOvA maakt zich vooral zorgen over de toegang tot het recht voor slachtoffers in de vroege fase van het strafproces. Zij zouden al vanaf de aangifte moeten worden bijgestaan door een advocaat. In de praktijk blijkt echter dat veel slachtoffers geen recht hebben op gefinancierde rechtsbijstand. Dit geldt namelijk alleen voor slachtoffers van ernstige gewelds- en zedenmisdrijven. Slachtoffers van bijvoorbeeld stalking of mishandeling vallen daar niet onder. Zij krijgen daardoor geen vergoeding voor een advocaat op het moment dat ze die juist nodig hebben. Zorgelijk, vindt de NOvA, omdat deze kwetsbare groep vaak geen beschikking heeft over eigen financiële middelen.
Een tijdelijke adviestoevoeging, zoals voorgesteld in het wetsvoorstel, biedt slechts beperkte ondersteuning. Die vergoeding is laag, en advocaten kunnen geen reistijd declareren. Ook geldt de toevoeging meestal pas vanaf de aangifte, terwijl slachtoffers juist daarvoor al behoefte hebben aan advies. De NOvA pleit er daarom voor dat de Nederlandse regelgeving wordt uitgebreid, zoals de EU-richtlijn aanbeveelt. Op die manier hebben slachtoffers eerder en vaker recht op gefinancierde rechtsbijstand.
Cyberintimidatie
Daarnaast is de NOvA kritisch over de manier waarop de strafbaarstelling van cyberintimidatie wordt gedefinieerd in het Nederlandse wetsvoorstel. De Europese richtlijn schrijft voor dat online bedreiging en belediging strafbaar zijn wanneer deze waarschijnlijk ernstige psychische schade veroorzaken. In de Nederlandse uitwerking is de formulering ruimer. Dat kan leiden tot onnodige onduidelijkheid in de rechtspraktijk. De NOvA adviseert daarom om de tekst van de Europese richtlijn letterlijk over te nemen.
De NOvA vindt dat iedereen in Nederland toegang tot het recht moet hebben. Dat staat ook in artikel 17 en 18 van de Nederlandse grondwet. Een grote groep mensen kan de weg naar (juridische) professionals niet vinden of kan zich die dienstverlening niet veroorloven. De NOvA zet zich in voor de sociale advocatuur en een duurzaam stelsel van gefinancierde rechtsbijstand.
