Geheimhoudernummers

• Nationale Politie

  Het systeem van nummerherkenning bij de politie bestaat sinds 2011. De voor het aftappen gebruikte technologie herkent geheimhoudernummers van advocaten en voorkomt dat de politie gesprekken met deze nummers real-time of achteraf kan afluisteren. 
  
  De politie voert de nummers in een filter in. Het filter is geplaatst op een aparte server die alleen voor dit doel wordt gebruikt. Bij een tap worden de verkeersgegevens van een gesprek (nummers, tijdstippen, etc.) en het gesprek zelf (de spraak) gescheiden ontvangen. De verkeersgegevens van alle te tappen gesprekken worden automatisch langs het filter geleid. Het filter toetst de nummers van degene die wordt getapt aan de geheimhoudersnummers. 
  
  Als de communicatie met een geheimhouder wordt herkend, wordt de opname aan het eind van het gesprek vernietigd. Dat gebeurt doordat het tapsysteem de opname automatisch gecodeerd en opgeknipt op verschillende locaties wegschrijft. Daarna worden de opgeknipte delen overschreven met nieuwe gesprekken. 
  
  Een gesprek is noch tijdens het gesprek, noch tijdens het wegschrijven toegankelijk voor politie en/of justitie. Er vindt dus geen inhoudelijke beoordeling van de gegevens plaats door de Officier van Justitie.
  
  Het bestaan van dit systeem laat onverlet dat politie en OM een wettelijke plicht tot vernietiging van geheimhoudersgesprekken hebben. Zij dienen dus te allen tijde alert te blijven op gesprekken met geheimhouders, waaronder advocaten.
  
  Om dit systeem goed te laten werken zijn advocaten op grond van artikel 6.10 van de Verordening op de advocatuur (Voda) verplicht hun nummers aan te leveren aan de secretaris van de algemene raad.
   

   

• Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)

  Alle gesprekken die gedetineerden voeren vanuit penitentiaire inrichtingen van DJI worden opgenomen. Bij gesprekken naar een geheimhoudernummer wordt opname echter al vóór totstandkoming van het gesprek verhinderd en kan er niet real-time meegeluisterd worden.
  
  Het systeem van nummerherkenning bij DJI bestaat sinds 2013. Tot en met 2022 konden advocaten zelf aangeven of hun geheimhoudernummer aan DJI moest worden doorgegeven. Vanaf 1 januari 2023 deelt de NOvA alle geheimhoudernummers van advocaten automatisch met DJI. Hierdoor is altijd duidelijk dat het om telefoonnummers van advocaten gaat.

  DJI heeft een centraal telefoonsysteem voor gedetineerden in vrijwel alle inrichtingen. Telefoongesprekken van gedetineerden worden via deze voorziening gevoerd, centraal opgenomen en maximaal acht maanden bewaard. In de inrichting waar de gedetineerde verblijft kunnen gesprekken real-time of achteraf worden beluisterd. Het systeem van nummerherkenning is geïnstalleerd in deze centrale voorziening. Als een gedetineerde belt met een aan DJI doorgegeven geheidhoudersnummer wordt de opname direct bij aanvang van het gesprek automatisch geblokkeerd. Medewerkers van DJI kunnen het gesprek dan niet (gelijktijdig of achteraf) uitluisteren. Omdat er geen opnamen worden gemaakt, kunnen gesprekken ook niet op vordering worden verstrekt aan de opsporing of inlichtingendiensten. Er worden ook geen verkeersgegevens verstrekt. Alleen in de logbestanden blijven datum, tijd en duur van het gesprek beschikbaar, en een weergave van het geheimhoudersnummer in geanonimiseerde vorm (bijvoorbeeld 06xxxxxxxx).

• AIVD/MIVD

  De AIVD en MIVD moeten uitgeluisterde gegevens direct vernietigen, of de rechter om toestemming vragen om de gegevens te mogen verwerken.
  
  In het kader van de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (Wiv) heeft de NOvA heeft met de AIVD en de MIVD een convenant afgesloten voor een nummerherkenningsysteem in het geval bijzondere bevoegdheden worden ingezet jegens cliënten van advocaten (indirect tappen). Het systeem, dat per oktober 2024 operationeel is, houdt het volgende in:

  - De NOvA levert bij de AIVD/MIVD elke nacht geheimhoudernummers van advocaten aan. Zodra een ‘target’ met een advocaat belt of sms’t wordt het nummer herkend.

  - Om te beoordelen of de gegevens mogelijk relevant zijn, kan het gesprek door de AIVD/MIVD worden uitgeluisterd. Er wordt dus niet voorkomen dat meegeluisterd wordt, zoals bij de systemen van politie en DJI.

  - Zodra de inlichtingen- en veiligheidsdiensten telefoongesprekken van advocaten beluisteren, moeten zij direct een keuze maken: of de gegevens vernietigen, of de rechter om toestemming vragen om de gegevens te mogen verwerken;

  - Gelet op de bevoegdheden in de Wiv is een vergelijkbaar systeem zoals bij de nationale politie/DJI niet mogelijk. Met het nummerherkenningsysteem van AIVD/MIVD is het wel direct duidelijk dat het een gesprek met een advocaat betreft en worden gegevens niet onnodig bewaard.

  Naast dit systeem van telefoonnummerherkenning wordt gesproken over mogelijkheden om te onderzoeken of een systeem voor herkenning van e-mailaccounts van advocaten kan worden opgezet, zodat ook die vertrouwelijke informatie niet langer bewaard blijft dan nodig.

Veelgestelde vragen

• 1. Welke geheimhoudernummers moeten advocaten doorgeven voor nummerherkenning?

  Voor advocaten werkzaam op een kantoor met alleen geheimhouders (advocaten en notarissen): de nummers die moeten worden doorgegeven, staan vermeld in de Regeling op de advocatuur (voor zover deze nummers aanwezig zijn op het kantoor). Het betreft hier onder meer het doorkiesnummer van de vaste telefoon, het mobiele telefoonnummer, het doorkiesnummer vaste telefoon van personen met een afgeleid verschoningsrecht, het algemene kantoornummer en het algemene faxnummer.

  Voor advocaten werkzaam op een ‘gemengd kantoor’ (kantoor met niet-geheimhouders, bijvoorbeeld belastingadviseurs): de nummers die moeten worden doorgegeven staan vermeld in de Regeling op de advocatuur (voor zover deze nummers aanwezig zijn op het kantoor). Het betreft hier onder meer het doorkiesnummer van de vaste telefoon, het mobiele telefoonnummer en het doorkiesnummer vaste telefoon van de secretaresse. Nummers die niet mogen worden doorgegeven zijn bijvoorbeeld het vaste algemene kantoornummer en het algemene faxnummer.

  Voor advocaten werkzaam op een ‘dienstbetrekkingskantoor’ (kantoor zoals omschreven in de Voda art 5.9 lid e, f en g): de nummers die moeten worden doorgegeven staan vermeld in de Regeling op de advocatuur (voor zover deze nummers aanwezig zijn op het kantoor). Het betreft hier onder meer het doorkiesnummer van de vaste telefoon, het mobiele telefoonnummer en het doorkiesnummer vaste telefoon van de secretaresse. Nummers die niet mogen worden doorgegeven zijn bijvoorbeeld het vaste algemene kantoornummer en het algemene faxnummer.

• 2. Ik heb bij mijn beëdiging al telefoonnummers aan BAR (Beheer Advocaten Registratie) doorgegeven. Worden deze automatisch doorgegeven aan het systeem van nummerherkenning?

  Ja, in Mijn Orde vindt u deze gegevens terug op het tabblad ‘BAR-registratie’. Hier kunt u ook wijzigingen in uw (telefoon)gegevens doorgeven. De geregistreerde gegevens geeft de NOvA door aan de politie en DJI ten behoeve van hun systemen voor nummerherkenning.

• 3. Ik ga verhuizen. Worden mijn nieuwe nummers automatisch doorgegeven aan het systeem van nummerherkenning?

  Als u in Mijn Orde uw verhuizing doorgeeft, geeft u ook meteen uw nieuwe telefoonnummers door op het tabblad ‘Wijzigen doorgeven’.

• 4. Wat zijn ‘Extra nummers’ en valt daar het mobiele telefoonnummer van mijn secretaresse onder?

  ‘Extra nummers’ zijn telefoonnummers die nog niet in BAR staan en wel behoren tot de zakelijke nummers die voor nummerherkenning moeten worden doorgegeven. Deze nummers kan de kantoorverantwoordelijke afzonderlijk invoeren via Mijn Orde, op het tabblad ‘Geheimhoudernummers’.
  In artikel 28 van de Roda staat onder andere dat het mobiele nummer van de advocaat en het doorkiesnummer van de secretaresse als extra geheimhoudernummer kunnen worden doorgegeven. Het mobiele nummer van de secretaresse valt dus niet onder deze definitie en mag u derhalve niet opgegeven als (extra) geheimhoudernummer.

• 5. Op welke wijze kan de Nationale Politie het telefoonnummer achterhalen dat wordt gebruikt bij een telefoongesprek?

  Bij elk gesprek via de telefoon worden verkeersgegevens meegestuurd. Deze gegevens bevatten onder meer het nummer waarmee wordt gebeld en het nummer waar naartoe wordt gebeld (deze gegevens hebben providers ook nodig om de juiste factuur te kunnen sturen). De Nationale Politie kan met behulp van deze verkeersgegevens controleren of een van de twee nummers een opgegeven geheimhoudernummer is.

• 6. Welk tuchtrechtelijk risico lopen advocaten bij het systeem van nummerherkenning?

  Indien een deken constateert dat een advocaat een of meerdere verplichtingen uit de verordening niet nakomt, kan hij een klacht indienen bij de Raad van Discipline. De Raad van Discipline en in hoger beroep het Hof van Discipline beslissen over de ingediende klacht.

• 7. Worden telefoongesprekken met een tolk vanuit een spreekkamer in een inrichting van DJI standaard opgenomen?

  Nee. DJI geeft aan dat telefoongesprekken vanuit de spreekkamers niet worden opgenomen. De telefoons in de spreekkamers zijn niet aangesloten op het aparte en gesloten telefoonsysteem voor gedetineerden. Uitsluitend bij dát systeem is sprake van standaard opname tenzij wordt gebeld met aan DJI doorgegeven geheimhoudernummers. Het nummerherkenning systeem werkt uitsluitend op de gesprekken vanaf de (kaart)telefoons voor gedetineerden. Dat neemt niet weg dat het denkbaar is dat een gesprek in een spreekkamer – dus inclusief hetgeen hardop in de richting van het telefoontoestel wordt gesproken – wordt afgeluisterd door middel van op last van het OM tijdelijk in de spreekkamer geplaatste apparatuur. Dergelijk afluisteren is een aparte bevoegdheid van het OM, en valt buiten de verantwoordelijkheid van DJI en de inrichtingen.

• 8. Kan ik via Whatsapp en/of sms vertrouwelijk communiceren met mijn cliënten?

  De communicatie tussen advocaat en cliënt is vertrouwelijk. Het systeem van nummerherkenning waarborgt dat telefoongesprekken en sms-verkeer tussen advocaten, die hun geheimhoudernummer gebruiken, en cliënten niet worden afgeluisterd. WhatsApp-berichten vallen niet onder de werking van dit systeem. Advocaten zijn zelf verantwoordelijk om hun vaste en mobiele geheimhoudernummers op te geven en bij te houden in Mijn Orde.

• 9. Mag ik mijn telefoonnummer, dat ik zowel zakelijk als privé gebruik, registreren als geheimhoudernummer?

  In de regelgeving staat welke telefoonnummers advocaten mogen opgeven als geheimhoudernummers (artikel 28 Roda en artikel 6.10 e.v. Voda). Dat betreft alleen telefoonnummers die advocaten voor hun werk gebruiken, evenals werktelefoons van medewerkers die uitsluitend zakelijk voor advocatenwerk worden gebruikt. Privénummers vallen daar in principe niet onder. Uitzondering hierop is het vaste telefoonnummer van de advocaat, voor zover dit alleen voor zakelijk gebruik bestemd is, en als de advocaat een andere (vaste) aansluiting heeft die voor privégebruik is bestemd. In dat geval dient dat thuisnummer wel als extra nummer te worden opgegeven (door de kantoorverantwoordelijke via het tabblad 'geheimhoudernummers'). Een telefoonnummer waar ook andere gezinsleden gebruik van maken mag niet worden opgegeven als geheimhoudernummer.

• 10. Ik ben advocaat in dienstbetrekking. Mag ik ook het algemene telefoonnummer van mijn kantoor opgeven als geheimhoudernummer?

  Nee, dat mag niet. Het algemene vaste telefoonnummer van het kantoor wordt ook door niet-advocaten gebruikt, en mag daarom niet worden afgeschermd voor Politie en DJI. Alleen telefoonnummers van advocaten mogen als geheimhoudernummers worden opgenomen om automatisch te worden herkend, zodat het niet mogelijk is om afgeluisterd te worden. U kunt als advocaat in dienstbetrekking alleen uw eigen persoonlijke telefoonnummer (vast of mobiel) in Mijn Orde registreren. Zie hiervoor art. 28 tot en met 30 van de Regeling op de advocatuur.