Agressie, bedreiging en/of intimidatie tijdens het werk is nog steeds een groot probleem binnen de advocatuur. 44 procent van de advocaten heeft hier het afgelopen jaar mee te maken gehad. Dit blijkt uit onderzoek van Ipsos I&O in opdracht van de Nederlandse orde van advocaten (NOvA). De NOvA zet zich actief in voor de ontwikkeling en doorontwikkeling van instrumenten die de weerbaarheid en veiligheid van advocaten versterken. Zo heeft de NOvA besloten weerbaarheid en veiligheid een verplicht onderdeel te maken in de Beroepsopleiding Advocaten. Ook start de NOvA met hulpmiddelen voor advocatenkantoren en een training voor advocaten in het omgaan met beïnvloeding en het herkennen van manipulatief gedrag.
De meest voorkomende vormen van agressie zijn verbale agressie (37 procent), intimidatie (31 procent) en bedreiging (12 procent). Bij 3 procent was er ook sprake van fysieke agressie. De impact van de incidenten is groot: 40 procent ervoer het incident als ernstig tot zeer ernstig. 71 procent ervoer zelfs nadelige effecten na een incident, dat was in 2024 nog 67 procent. Van de advocaten die een ernstig incident meemaakten, overweegt één derde wel eens te stoppen. Vrouwelijke advocaten kregen meer te maken met agressie dan mannelijke advocaten. Een kwart van de vrouwen vond het meest recente incident discriminerend van aard, tegenover 8 procent van de mannen. Het gaat vooral om discriminatie op basis van geslacht en leeftijd. NOvA-bestuurder Sander Janssen: “Advocaten moeten soms onder moeilijke omstandigheden hun dagelijkse werk verrichten. Dreiging en agressie zijn daar helaas onderdeel van, maar horen er echt niet bij. Het is zorgwekkend dat voor een derde keer op rij bijna de helft van de advocaten te maken krijgt met agressie, bedreiging of intimidatie. Elke vorm van druk of dreiging is onacceptabel.”
Professionele scherpte
De kans om een incident mee te maken is het grootst voor advocaten die werken in het personen- en familierecht, letselschaderecht, huurrecht en strafrecht. Agressie is volgens advocaten vooral een uiting van oplopende emoties en/of frustratie (37 procent) of wordt bewust gebruikt om een bepaald doel te bereiken (23 procent). Janssen: “Bij impactvolle strafzaken hebben we gezien hoe ingewikkeld de positie van de advocaat kan worden wanneer criminaliteit dichtbij komt. Dat vraagt om voortdurende professionele scherpte. De NOvA werkt daarom aan een nieuwe training voor strafrechtadvocaten over de psychologische kant van dit type zaken, over het omgaan met beïnvloeding en het herkennen van manipulatief gedrag. Daarnaast bekijken we of aanvullende deskundigheidseisen nodig zijn.” Ook krijgt het thema weerbaarheid en veiligheid een steeds prominentere plek in de Beroepsopleiding Advocaten. Binnen de doorontwikkeling van de huidige beroepsopleiding wordt onderzocht hoe advocaat-stagiairs beter kunnen worden getraind in het herkennen van risico's en het bewaken van professionele grenzen.
Hoe richt je je kantoor veilig in
Voor het eerst heeft de NOvA ook met advocaten gesproken in zogenoemde focusgroepen. Dit zijn groepen advocaten die dieper zijn bevraagd naar hun ervaringen met agressie, bedreiging en/of intimidatie tijdens het werk, maar ook konden aangeven waar ze behoefte aan hebben. Advocaten in de focusgroepen gaven aan behoefte te hebben aan ondersteuning bij het nemen van preventieve maatregelen tegen agressie. Mede op basis daarvan werkt de NOvA aan praktische ondersteuning waar advocaten mee geholpen kunnen zijn. Bijvoorbeeld: hoe richt je je kantoor veilig in? Hoe maak je als kantoor afspraken over de online vindbaarheid van medewerkers? Wat doe je als een cliënt privégegevens van jou of je gezin op internet heeft gevonden? Hoe spreek je af wanneer medewerkers bereikbaar zijn? En hoe ga je om met een cliënt die grenzen overschrijdt, intimiderend gedrag vertoont of niet bereid is professionele grenzen te respecteren?
Ontwikkelingen monitoren
Het onderzoek naar agressie, bedreiging en/of intimidatie wordt om de twee jaar herhaald, zodat de ontwikkelingen kunnen worden gemonitord. De NOvA beschikt daardoor steeds over actuele data op basis waarvan maatregelen genomen en activiteiten ondernomen kunnen worden. 44 procent lijkt minder dan de 55 procent die twee jaar geleden aangaf hier mee te maken hebben gehad. Een verbeterde onderzoeksmethode heeft dit jaar echter voor veel meer respons gezorgd, waardoor naar verwachting ook meer niet-bedreigde-advocaten aan het onderzoek hebben deelgenomen.
De advocatuur zet stappen
Dankzij financiering van het ministerie van Justitie en Veiligheid en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) werkt de NOvA aan het vergroten van de veiligheid en weerbaarheid van de advocatuur. De NOvA biedt al diverse initiatieven aan om advocaten weerbaarder te maken: de weerbaarheidstrainingen, de Vertrouwensadvocaat, de NOvA-noodtelefoon, de noodknop, LawCare en de veiligheidsscan van het kantoor. Ook zijn er mogelijkheden om persoonsgegevens in concrete dreigingssituaties bij het Kadaster af te schermen.
Symposium Samen weerbaar
De NOvA organiseert op 1 december 2026 een symposium over weerbaarheid, ondersteuning en samenwerking binnen de advocatuur.
Zeker de helft van de advocaten krijgt te maken met agressie, bedreiging en/of intimidatie tijdens het werk. De NOvA vindt het belangrijk om advocaten weerbaarder en bewuster te maken van de mogelijke risico’s die zij lopen.
