Menselijke maat
Advocaten zijn als juridisch raadgevers en procesvertegenwoordigers hoeders van de rechtsstaat. Ons handelen draait om vertrouwen – van cliënten, rechters en de samenleving. Juist nu algoritmen, data en kunstmatige intelligentie (AI) steeds meer beslissingen beïnvloeden, moeten wij waken over het verantwoord en rechtvaardig gebruik van technologie.
Digitalisering raakt inmiddels elk aspect van ons vak, van digitale dossiers tot AI die documenten genereert. Dit brengt voordelen en kansen, maar roept ook fundamentele vragen op: waar ligt de grens tussen ondersteuning en vervanging van ons werk? Kunnen en willen we de behandeling van juridische vraagstukken over rechtsverhoudingen tussen mensen of organisaties (geheel) overlaten aan AI? Wie is verantwoordelijk als AI tot een verkeerde uitkomst leidt? En als AI al juridisch perfect zou zijn: hoe waarborgen we de menselijke maat in geautomatiseerde systemen? En wat doet toepassing van het recht door deze systemen op den duur met het vertrouwen in de rechtsstaat?
Technologie mag nooit een drempel worden voor rechtzoekenden; zij moet juist de toegang tot het recht versterken. AI kan hierin een goede rol vervullen. Onze kernwaarden – deskundigheid, vertrouwelijkheid, onafhankelijkheid, integriteit en partijdigheid – blijven ook in een digitale wereld de basis van ons handelen en van de keuzes die wij maken.
De keuzes ten aanzien van het gebruik van data en algoritmen hebben directe gevolgen voor de kwaliteit van de rechtsbescherming voor rechtzoekenden. Wij hebben de kans – én de plicht – om daarover actief het gesprek te voeren, binnen en buiten onze beroepsgroep. Alleen zo kunnen we richting geven aan een verantwoord gebruik van technologie in het belang van de rechtsstaat.
Een eerste belangrijke stap is de totstandkoming van aanbevelingen voor verantwoord AI-gebruik binnen de advocatuur. Deze aanbevelingen, opgesteld door experts van de NOvA-projectgroep Digitalisering & AI, bieden advocaten houvast bij de toepassing van AI binnen de kernwaarden van de advocatuur.
De toekomst van de advocatuur is digitaal. Maar haar ziel blijft menselijk. Laten we die balans koesteren en technologie richten op wat ons vak uiteindelijk dient: toegang tot het recht, rechtvaardigheid en vertrouwen.
