De Tweede Kamer behandelt op 21 januari 2025 het wetsvoorstel tot wijziging van de Penitentiaire beginselenwet. Het voorliggende wijzigingsvoorstel moet onder meer generiek cameratoezicht tijdens vertrouwelijk gesprekken tussen advocaat en cliënt in de EBI en op afdelingen Intensief Toezicht (AIT) mogelijk maken.
De Nederlandse orde van advocaten (NOvA) vindt dat de overheid hiermee buitenproportionele maatregelen neemt waardoor de vertrouwelijkheid tussen advocaat en cliënt voor een steeds groter wordende groep gedetineerden onder druk komt te staan. De NOvA heeft de Kamer via een brief opgeroepen via amendering de wet te wijzigen zodat cameratoezicht alleen in uitzonderlijke gevallen, en na individuele beoordeling, is toegestaan.
Naast generiek cameratoezicht regelt dit wetsvoorstel dat een cliënt (in de EBI of AIT) nog maar van twee advocaten gebruik mag maken. De NOvA vindt dat dit tegen het principe van vrije advocaatkeuze ingaat. Ook hier is een generieke maatregel niet nodig en zou dit slechts in uitzonderlijk gevallen en pas na individuele beoordeling toegestaan moeten zijn.
Cameratoezicht zou volgens het wetsvoorstel de veiligheid van advocaten moeten vergroten en het maximum van twee advocaten zou ondermijning tegen moeten gaan. De NOvA is van mening dat beide maatregelen in de praktijk niet het effect zullen hebben dat door de wetgever wordt beoogd, en dat maatwerk nodig is. Amendering van het voorliggende wetsvoorstel op deze twee onderdelen komt daarmee in lijn met de eisen van noodzakelijkheid en proportionaliteit.
Update 21 mei 2025: behandeling Eerste Kamer
Op 27 mei 2025 behandelt de Vaste Kamercommissie voor Justitie en Veiligheid van de Eerste Kamer het voorstel tot wijziging van de Penitentiaire beginselenwet (Pbw). In een brief vraagt de NOvA bij de senatoren aandacht voor het principe van maatwerk in plaats van generieke maatregelen in de EBI/AIT en daarmee voor de rechten van individuele gedetineerden, zoals het recht op vertrouwelijke communicatie met een advocaat en het recht op vrije advocaatkeuze.
Vertrouwelijkheid is een kernwaarde van de advocatuur. Iedere advocaat heeft een geheimhoudingsplicht over informatie die een cliënt deelt. In het belang van de rechtzoekende kan de advocaat zich beroepen op het verschoningsrecht.
