Onafhankelijk en toegankelijk

De advocatuur staat voor een urgente uitdaging: hoe zorgen we ervoor dat iedereen in Nederland die een advocaat nodig heeft er tijdig een krijgt tegen een aanvaardbaar tarief? Voor veel burgers en kleine ondernemers is een advocaat nu letterlijk en figuurlijk onbereikbaar. Als een van de oplossingen kijkt de NOvA naar alternatieve organisatiestructuren: nieuwe manieren van samenwerken, organiseren en financieren die de toegang tot het recht kunnen verbeteren.

Tegelijk mag vernieuwing niet ten koste gaan van wat de advocatuur tot advocatuur maakt, met de kernwaarden als rechtsstatelijk fundament onder onze beroepsgroep. Dat geldt in het bijzonder voor de onafhankelijkheid: de vrijheid van de advocaat  uitsluitend het belang van de cliënt te dienen, zonder invloeden van buitenaf. Wie over nieuwe structuren nadenkt, moet daarom steeds twee doelen tegelijk voor ogen houden: waar mogelijk meer ruimte voor innovatie, gekoppeld aan een stevige bescherming van die kernwaarden.

De recente rapporten van de commissie-Winter en het WODC geven daarvoor waardevolle bouwstenen. Beide laten zien dat vernieuwende samenwerkings-, organisatie- en financieringsvormen kunnen bijdragen aan betere, toegankelijkere en betaalbaardere juridische dienstverlening. Tegelijk luidt de heldere boodschap dat het bestaande stelsel dan eerst robuuster moet worden om de kernwaarden blijvend te beschermen.

De NOvA gaat niet over een nacht ijs om alle aanbevelingen op hun merites te beoordelen. Neem de Managed Service Organisation waarin derden investeren, en waaraan een advocatenkantoor in de toekomst zijn bedrijfsvoering zou willen uitbesteden. Deze constructie kan de vrijheid en onafhankelijkheid van de advocaat in gevaar brengen. De algemene raad kan zich dan ook vinden in de terughoudende lijn van de commissie-Winter om deze constructie niet toe te laten, zeker zolang de onafhankelijke toezichthouder advocatuur nog in opbouw is. Tegelijk past ook hier nog geen definitief njet: elke aanbeveling wordt zorgvuldig beoordeeld of deze bijdraagt aan de toegang tot het recht, zonder aantasting van de kernwaarden.

Met die benadering gaat de NOvA met beide rapporten in de hand zo snel mogelijk in gesprek met alle betrokken partijen binnen en buiten de advocatuur. Na de zomer komt de algemene raad met een visie. Met als stip op de horizon: toekomstbestendige regelgeving voor praktijkstructuren en samenwerkingsverbanden die kwaliteit, innovatie en samenwerking stimuleert en de toegang tot het recht versterkt.