Binnen tien jaar zijn 3.000 sociaal advocaten ingestroomd en/of behouden. Dit schrijft Claudia van Bruggen, staatssecretaris van Justitie en Veiligheid als doel in een brief aan de Tweede Kamer. Om dit te realiseren start de staatssecretaris met de uitwerking van een vorm van kantoorvergoeding. De NOvA is hier verheugd over. Deze is immers nodig voor een robuust lange termijn stelsel. De NOvA heeft hier onlangs randvoorwaarden voor opgesteld. Om de tekorten zo snel mogelijk aan te pakken ontwikkelt de beroepsorganisatie ook een plan voor de korte termijn. Iets waar de staatssecretaris ook naar wil kijken.
Op 9 april publiceerde de NOvA de randvoorwaarden voor een eventuele kantoortoeslag. Hierover zijn bij de NOvA vragen en suggesties van sociaal advocaten binnengekomen. Deze opmerkingen neemt de beroepsorganisatie mee bij de verdere gedachtevorming over de uitwerking van deze lange termijn aanpak én bij de maatregelen die op korte termijn nodig zijn om het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand overeind te houden. Sanne van Oers, algemeen deken: “Omdat structurele maatregelen pas over enkele jaren effect hebben, is er nú een pakket aan noodmaatregelen nodig. In meerdere regio’s staat de beschikbaarheid van sociaal advocaten onder druk, waardoor rechtzoekenden nu al vaak moeilijk rechtsbijstand kunnen vinden.” De NOvA werkt daarom aan een pakket van noodzakelijke korte termijn oplossingen om tekorten in de regio op te gaan vangen.
Structurele investering
De staatssecretaris laat in de Kamerbrief weten vanaf 2027 structureel 30 miljoen euro in de sociale advocatuur te investeren. Met het toegezegde geld zijn de puntenaantallen die sociaal advocaten voor zaken krijgen, aangepast en het basistarief – met 1,46 euro per punt – en de toeslagen verhoogd. Ook worden er voor verschillende projecten, zoals de campagne in het hoger onderwijs en zogenoemde basisbedrijfspakketten incidentele middelen aangewend. De NOvA heeft het Kenniscentrum Stelsel Gesubsidieerde Rechtsbijstand gevraagd te onderzoeken hoeveel een kantoorvergoeding op basis van de gestelde voorwaarden zou kosten. Op basis van de kantoren die momenteel qua aantallen advocaten en gemiddelde toevoegingspunten in aanmerking komen, blijkt dat een structurele investering van 15 miljoen euro nodig is. De NOvA acht dit een noodzakelijke extra investering om het stelsel op de lange termijn levensvatbaar te houden.
Opleiden advocaat stagiairs
Het aantal sociaal advocaten neemt sterk af. De uitstroom is fors groter dan de instroom. Dit blijkt uit onderzoek van het Kenniscentrum Stelsel Gesubsidieerde Rechtsbijstand. De vergrijzing, maar ook de uitstroom van jonge advocaten in de sociale advocatuur is duidelijk zichtbaar. Dit rapport toont de urgentie aan van een snelle invoering van de kantoorvergoeding, zoals ruim een jaar geleden is aanbevolen door de Commissie van der Meer II. De randvoorwaarden die de NOvA heeft opgesteld voor de kantoorvergoeding sluiten aan bij de adviezen van commissie Van der Meer II. Een kantoorvergoeding is een duurzame investering om werken in kantoorverband te stimuleren en het opleiden van advocaat-stagiairs is absolute noodzaak voor de lange termijn. Het opleiden van advocaat-stagiairs is in een éénpersoonspraktijk nauwelijks te realiseren. Daar zijn kantoren voor nodig. Een kantoorvergoeding op basis van de voorgestelde voorwaarden stimuleert dat.
Sociaal advocaten staan mensen bij die geen juridische hulp kunnen betalen. Dit doen zij op cruciale momenten in een mensenleven, wanneer de toekomst onzeker is. Sociaal advocaten worden grotendeels betaald door de overheid. Zonder hen heeft meer dan een derde van de bevolking geen toegang tot het recht. De NOvA spant zich in om het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand te versterken.
