10-12-2020

Theda Boersema lid algemene raad NOvA

"Goedkoop is duurkoop"

In haar onlangs gepresenteerde verkiezingsprogramma stelt de VVD dat gefinancierde rechtsbijstand voor echtscheidingen kan worden afgeschaft. In plaats van rechtsbijstand door advocaten wordt geopperd dat rechtzoekenden zich bijvoorbeeld kunnen verzekeren voor rechtsbijstand bij scheidingen. Dat is een illusie. De groep rechtzoekenden in de toevoegingspraktijk heeft immers meestal geen geld om een rechtsbijstandsverzekering te betalen.

Bovendien is maar helemaal de vraag of niet-advocaten de noodzakelijke kwaliteit kunnen leveren, juist in familierechtkwesties met enorme impact op betrokkenen. Dit terwijl de kans vrij groot is dat rechtzoekenden met familierecht te maken krijgen.

Wat men zich niet lijkt te realiseren is dat een echtscheiding niet alleen praktische consequenties heeft maar vooral veel juridische consequenties waar echtelieden zelf vaak niet van op de hoogte zijn als zij, dolverliefd, elkaar het jawoord geven. Huwelijken en relaties worden geordend door het recht, vastgelegd in de wet. Bij het aangaan van een huwelijk of relatie gunt men elkaar nog alle goeds, bij het uit elkaar gaan is dat meestal anders met soms veel strijd tot gevolg. Het is van belang dat rechtzoekenden bij het uit elkaar gaan worden geïnformeerd over hun wettelijke rechten en plichten. Ze zullen goed moeten worden begeleid door iemand met kennis van het recht maar ook kennis en ervaring met de psychologische gevolgen van een echtscheiding: de gespecialiseerde familierechtadvocaat.

Vaak wordt onderschat hoe ingewikkeld het recht rond echtscheidingen en relaties is. Familierecht wordt door velen gezien als een soft rechtsgebied waarbij het vooral gaat om het praktisch oplossen van het uit elkaar gaan. Niets is minder waar. Wie wel eens een cursus heeft gevolgd over huwelijksvermogensrecht of een arrest van de Hoge Raad op dit gebied heeft gelezen, weet hoe ingewikkeld dit rechtsgebied is. Voor het goed begeleiden van een echtscheiding is kennis nodig van vermogensrecht, verbintenissenrecht, fiscale regelgeving, het personen- en familierecht, de Wet verevening pensioenrechten, het procesrecht in rechtsvordering, het opstellen van contracten en de gevolgen daarvan. Men moet kunnen alimentatierekenen, de Tremanormen kennen, ouderschapsplannen kunnen opstellen, gesprekstechnieken beheersen en kennis hebben van de gevolgen van scheidingen voor kinderen.

Het huwelijksvermogensrecht zou met de modernisering van het huwelijksgoederenrecht eenvoudiger zijn geworden. Biedt dat mensen misschien de mogelijkheid om hun eigen echtscheiding zonder advocaat te regelen? Dat blijkt niet het geval. De Wet beperkte gemeenschap van goederen blijkt zeer ingewikkeld en is voor mensen zonder kennis van de wet en de jurisprudentie moeilijk te begrijpen. Dagelijks verschijnt jurisprudentie over huwelijkse voorwaarden, schulden bij echtscheiding, alimentatie, gezag, omgang en internationale aspecten rond scheidingen. Een gespecialiseerde advocaat is op de hoogte van de wettelijke bepalingen rond echtscheidingen en van de vele uitspraken en ontwikkeling van het recht op dit terrein. Een gespecialiseerde advocaat is ook op de hoogte van de spelregels van het procederen: het procesrecht. Het niet volgen van de regels van de procedure kan zeer verstrekkende gevolgen hebben.

Advocaten en rechters zien vaak convenanten, opgesteld door anderen dan advocaten, die juridisch aan alle kanten rammelen. Dit heeft vaak weer veel nieuwe procedures tot gevolg. Die kennis van het recht en de regels wordt gewaarborgd door de verplichting die op de advocaat rust om zijn kennis jaarlijks bij te houden. Als advocaten toch steken laten vallen zijn ze aansprakelijk en hiervoor verzekerd. Ook zijn advocaten aangesloten bij een geschillenregeling en staan zij onder toezicht, waardoor zij tuchtrechtelijk kunnen worden aangesproken. Wie bewaakt de kwaliteit van de jurist die een echtscheiding begeleidt?

Een advocaat is ook, anders dan een jurist of andere professional die een echtscheiding zou kunnen begeleiden, gebonden aan gedragsregels. Dit betekent dat de advocaat er primair naar streeft cliënten te begeleiden tot een minnelijke oplossing, een gang naar de rechter probeert te voorkomen. Dat advocaten daar goed in zijn blijkt uit het feit dat 94% van de echtscheidingen uiteindelijk worden opgelost zonder dat een uitspraak van de rechter nodig is.

Een complexe echtscheiding kost de staat € 48.000 per jaar, een reguliere echtscheiding € 4.000. Dankzij goede begeleiding van deskundige advocaten is maar 6% van de echtscheidingen uiteindelijk complex. Wanneer de overheid niet meer in een goede deskundige begeleiding investeert zullen veel echtscheidingen door het ontbreken aan goede begeleiding escaleren en de kosten alleen maar toenemen. De maatschappelijke schade zal groot zijn.

In mijn eigen praktijk ben ik vooral bezig mijn cliënten - ondanks het verdriet, de emotie, de boosheid die zij voelen - toch richting een oplossing te bewegen, te laten inzien dat hun strijd schadelijk is voor hen zelf en voor hun kinderen. Dat kost vele uren, veel energie en geduld. Uren die nu, in de toevoegingspraktijk, eigenlijk niet worden betaald. Wanneer men rechtsbijstand voor scheidende partijen helemaal afschaft zal de maatschappij de gevolgen van die bezuiniging voelen. Ouders zullen niet als nu worden gestimuleerd het belang van hun kinderen voorop te stellen. Deze kinderen lopen het risico later ook weer te gaan scheiden, zullen sneller ontsporen, in de jeugdhulp terechtkomen met de nodige kosten tot gevolg.

Er zal bovendien sprake zijn van groter wordende rechtsongelijkheid. De partner met geld zal de goede advocaat wel weten te vinden, terwijl de partner zonder geld niet voor zijn of haar recht zal kunnen opkomen. De minder vermogende partner zal dan geen mogelijkheid hebben om een eerlijke verdeling te vragen van bezittingen en schulden, zal geen alimentatie kunnen vragen en een bijstandsuitkering moeten aanvragen. Dat zal weer leiden tot verdere escalatie tussen scheidende partijen, een toename van huiselijk geweld en uiteindelijk tot veel meer procedures en veel hogere kosten. Goedkoop is zo uiteindelijk duurkoop.

Reacties (8)

Jeroen Muijsson

10-12-2020

Voordat ik advocaat werd was mijn vakgebied verzekeringen. Ik kreeg de vraag of echtscheiding in de dekking van de rechtsbijstandverzekering zit. Het antwoord is eenvoudig. Nee natuurlijk niet. 35 tot 40 % van de huwelijken eindigen in echtscheiding. Het is geen onzeker voorval meer. Het komt te vaak voor. En daarom voor verzekeraars niet interessant om als dekking aan te bieden. Een verzekering zou dan in plaats van pakweg 450 euro per jaar het dubbele of driedubbele kosten. Ik heb net gekeken bij DAS rechtsbijstand. Ze hebben in hun dekking een paar mediationgesprekken zitten (max 2.500 euro). Er mag dan geen conflict zijn over alimentatie?! Dat is uitgesloten! Het is een waanzinnig uitgeklede dekking. Kortom verzekeraars zullen dit niet gaan verzekeren. Daar komt nog bij dat de meeste mensen zo'n verzekering met het oog op een latere echtscheiding nooit daarvoor speciaal zullen willen afsluiten. Gaat het eenmaal wat slechter in het huwelijk dan is het te laat. Die mediationdekking bijvoorbeeld heeft een wachttijd van drie jaar. Ja, ja, ze zijn niet gek die verzekeraars.

Yvonne Bisschops

10-12-2020

Alleen gespecialiseerde advocaten kunnen op fatsoenlijke wijze echtscheidingen en alimentatiezaken doen. Mediators die weinig of niets van het familierecht weten zijn een ramp tenzij het een heel heel simpele zaak betreft maar die maak ik bijna nooit mee . Echtscheiding op toevoeging daar maak je verlies op .. dus dat is echt liefdadigheid ! Rechtzoekenden denken dat je per uur betaald wordt door de overheid , ze begrijpen niet dat ze dankbaar. Moeten zijn dat je hun zaak doet . Soms gaan ze ook nog omdat ze het niet begrijpen n klacht indienen bij de deken .. Het is niet te doen om op de wijze zoals het nu is georganiseerd te werken op toevoegingsbasis in dit soort zaken !

Ellen van Swaaij

10-12-2020

Helemaal eens. Ik maak het maar al te vaak mee: mensen zijn, verleid door een lage prijs, voor hun echtscheiding bij een of ander vaag bureau terecht gekomen en kloppen bij je aan met een rammelend, onduidelijk en onvolledig convenant dat heeft geleid tot nieuwe problemen. Als ze een beetje pech hebben zijn ze vervolgens een veelvoud aan kosten kwijt om het alsnog op orde te krijgen, om nog maar niet te spreken van de ellende, stress en nieuwe strijd die het met zich meebrengt. Het voelt vervelend om als advocaat op internet door die bureaus te worden weggezet als geld beluste en onnodig dure speler in het veld. Het lidmaatschap van de vFAS stelt strenge opleidingseisen naast de eisen van de NOvA, waarmee veel inspanning, investering in tijd en kosten gemoeid zijn. Goede kwaliteit kost geld en dat heeft niets met grof winstbejag te maken. Overigens zouden advocaten, die zich ervoor lenen om als brievenbusfirma ongezien en zelfs zonder de cliënten te spreken stukken van een ander in te dienen bij de rechtbank, zich ervan bewust moeten zijn dat dit veelal tuchtrechtelijk verwijtbaar handelen oplevert.

Bijstand op toevoegingsbasis levert bij mij soms, achteraf berekend, een uurtarief op van € 40,00 excl. BTW. het is toch te gek voor woorden dat de overheid niet kan inzien dat specialistische bijstand niet tegen een dergelijk tarief kan worden verleend. Overheid, zet dit eens af tegen het tarief van (allemaal respectabele beroepen uiteraard!) bijvoorbeeld een schilder, loodgieter of hovenier.

Bovendien gaat het niet alleen om het aantal aan de zaak bestede uren. De behandeling van een zaak brengt, zeker in deze tijd, ook het risico van civielrechtelijke en tuchtrechtelijke aansprakelijkheid met zich mee (zie bijdrage hierboven van collega Bisschops).

Kortom, welke elementen behoren in de oordeelsvorming over vergoeding in een zaak thuis:
-de behandeling van een echtscheidingszaak kan doorgaans echt niet in 7 uur (want dat is het aantal uren dat daadwerkelijk vergoed wordt tegen een uurtarief dat ook nog eens ver onder de maat is)
-een advocaat is academisch gevormd
-de kennis van een advocaat is ingevolge de PO per definitie up to date
-veel familierecht advocaten zijn vFAS-ser met alle bijbehorende extra eisen
-een advocaat is traceerbaar, toetsbaar en daadwerkelijk aan te spreken op zijn/haar verantwoordelijkheid

Bastiaan Meijer

11-12-2020

Goed stuk! Volledig eens met de inhoud.

Petra de Vries

11-12-2020

Een echtscheiding waarbij (jonge) kinderen zijn betrokken en een dusdanig inkomen bij een van de partners dat er sprake kan zijn van betaling van alimentatie (partner en kinderalimentatie) is per definitie gecompliceerd en kost dus veel tijd. Veel meer dan het aantal uren dat er voor staat. Een verzekeraar heeft er belang bij dat er geen uren in een zaak gaan zitten de vergoeding wordt vooraf en met een gefixeerd laag bedrag betaald. Kind van de rekening zal de partner zonder inkomen zijn en de kinderen. Denk eens in hoe kinderen opgroeien als een dergelijke toch al zeer ingrijpende gebeurtenis in hun leven als echtscheiding van de ouders daarna gevolgd wordt door een armoedeval en een diep gedesillusioneerde ouder die haar recht niet kreeg omdat zij daar geen geld voor had dan wel de verzekeraar voor de gemakkelijkste weg koos alhoewel ze het daar niet mee eens was.

Annemieke Robbers

11-12-2020

En daarom heb ik als VVD-lid een amendement ingediend om de zin in het verkiezingsprogramma te schrappen. Ik roep alle advocaat / VVD-leden op om morgen de discussie binnen de ALV aan te gaan en te stemmen voor mijn amendement!! Als mijn amendement wordt aangenomen, verdwijnt het voorstel uit het verkiezingsprogramma!

Marlene van der Linden

11-12-2020

Helemaal eens met de schrijfster en alle reacties tot nu toe.
Enerzijds worden er door de Orde van Advocaten en de Raad voor Rechtsbijstand steeds strengere eisen aan de familierechtadvocaten gesteld, anderzijds worden klanten bijna aangemoedigd om buiten de advocatuur om een echtscheiding te laten regelen, door mensen die er weinig tot geen verstand van hebben en de materie maximaal voor de helft begrijpen. Dit vind ik onverteerbaar. De eisen die aan de familierechtadvocaten gesteld worden zijn niet voor niets zo hoog. Een echtscheiding is in de meeste gevallen erg complex en heeft een enorme impact. Als het dan nog eens niet goed geregeld wordt, dan is de negatieve impact nog veel groter.
Wat de uiteindelijke vergoeding betreft op toevoegingsbasis: inderdaad een uurtarief van maximaal € 40-50 is niet ongebruikelijk, omdat in een niet al te complexe echtscheiding toch al snel 20 tot 25 uur werk gaat zitten.

J.J.M. van Driel

17-12-2020

Aan hetgeen collega Broersema schrijft zou ik één aspect willen toevoegen. De onoordeelkundige convenanten welke zonder voldoende rechtskundige bijstand nu al opduiken leiden vaak tot geschillen. Binnen de vereniging Nekan (Netwerk Kleine advocatenkantoren Nederland) hebben we elkaar de vraag gesteld wie al eens een convenant was tegen gekomen dat als gevolg van hiaten of het ontbreken van helderheid later tot geschillen leidt met alle kosten van dien. Bijna iedereen had daar wel een keer mee te maken gehad. Wie de bijstand van een ter zake kundige bij de scheiding elimineert moet zich realiseren dat er een grote kans is dat dit later tot hoge kosten leidt.

Ik heb al eens aan de deken geopperd om een oproep te doen aan alle advocaten die niet werkzaam zijn in de gefinancierde rechtshulp, om hun collega's en confrères in de sociale advocatuur een helpende hand te bieden door eens (kosteloos uiteraard) mee te lezen als de laatsten daaraan behoefte hebben. Een klankbord kan het werk soms aardig verlichten.
Waar de politiek druk legt op de beroepsgroep door deze te nopen tot allerlei maatregelen blijft tegendruk noodzakelijk. Ondertussen kunnen we binnen de beroepsgroep proberen iets van de noden van de sociale advocatuur te verlichten.



Plaats een reactie

Commerciële, beledigende, bedreigende, racistische of anderszins ongepaste reacties worden onmiddellijk verwijderd.